🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:36:53 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

लक्ष् (लक्षँ)

चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0006
धात्वर्थ: दर्शनाङ्कनयोः — देखना, चिन्ह करना, संकेत लगाना, तारतम्य देखना, विवेचन करना (to observe,to see,to look, to mark, to point, to deliberate)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमलक्षयतिलक्षयतःलक्षयन्ति
मध्यमलक्षयसिलक्षयथःलक्षयथ
उत्तमलक्षयामिलक्षयावःलक्षयामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमलक्षयतात् / लक्षयताद् / लक्षयतुलक्षयताम्लक्षयन्तु
मध्यमलक्षय / लक्षयतात् / लक्षयताद्लक्षयतम्लक्षयत
उत्तमलक्षयाणिलक्षयावलक्षयाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअलक्षयत् / अलक्षयद्अलक्षयताम्अलक्षयन्
मध्यमअलक्षयःअलक्षयतम्अलक्षयत
उत्तमअलक्षयम्अलक्षयावअलक्षयाम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमलक्षयेत् / लक्षयेद्लक्षयेताम्लक्षयेयुः
मध्यमलक्षयेःलक्षयेतम्लक्षयेत
उत्तमलक्षयेयम्लक्षयेवलक्षयेम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमलक्षयिष्यतिलक्षयिष्यतःलक्षयिष्यन्ति
मध्यमलक्षयिष्यसिलक्षयिष्यथःलक्षयिष्यथ
उत्तमलक्षयिष्यामिलक्षयिष्यावःलक्षयिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमलक्षयितालक्षयितारौलक्षयितारः
मध्यमलक्षयितासिलक्षयितास्थःलक्षयितास्थ
उत्तमलक्षयितास्मिलक्षयितास्वःलक्षयितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमलक्षयाञ्चकार / लक्षयामास / लक्षयाम्बभूवलक्षयाञ्चक्रतुः / लक्षयामासतुः / लक्षयाम्बभूवतुःलक्षयाञ्चक्रुः / लक्षयामासुः / लक्षयाम्बभूवुः
मध्यमलक्षयाञ्चकर्थ / लक्षयामासिथ / लक्षयाम्बभूविथलक्षयाञ्चक्रथुः / लक्षयामासथुः / लक्षयाम्बभूवथुःलक्षयाञ्चक्र / लक्षयामास / लक्षयाम्बभूव
उत्तमलक्षयाञ्चकर / लक्षयाञ्चकार / लक्षयामास / लक्षयाम्बभूवलक्षयाञ्चकृव / लक्षयामासिव / लक्षयाम्बभूविवलक्षयाञ्चकृम / लक्षयामासिम / लक्षयाम्बभूविम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअललक्षत् / अललक्षद्अललक्षताम्अललक्षन्
मध्यमअललक्षःअललक्षतम्अललक्षत
उत्तमअललक्षम्अललक्षावअललक्षाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमलक्ष्यात् / लक्ष्याद्लक्ष्यास्ताम्लक्ष्यासुः
मध्यमलक्ष्याःलक्ष्यास्तम्लक्ष्यास्त
उत्तमलक्ष्यासम्लक्ष्यास्वलक्ष्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअलक्षयिष्यत् / अलक्षयिष्यद्अलक्षयिष्यताम्अलक्षयिष्यन्
मध्यमअलक्षयिष्यःअलक्षयिष्यतम्अलक्षयिष्यत
उत्तमअलक्षयिष्यम्अलक्षयिष्यावअलक्षयिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें