२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
पक्ष् (पक्षँ)
चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0024
धात्वर्थ: परिग्रहे — ग्रहण करना, लेना, एक पक्ष का स्वीकार करना, एक और होना (to seize,to accept,to take side)
कर्तरि — परस्मैपद कर्तरि — आत्मनेपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम पक्षयति पक्षयतः पक्षयन्ति मध्यम पक्षयसि पक्षयथः पक्षयथ उत्तम पक्षयामि पक्षयावः पक्षयामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम पक्षयतात् / पक्षयताद् / पक्षयतु पक्षयताम् पक्षयन्तु मध्यम पक्षय / पक्षयतात् / पक्षयताद् पक्षयतम् पक्षयत उत्तम पक्षयाणि पक्षयाव पक्षयाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अपक्षयत् / अपक्षयद् अपक्षयताम् अपक्षयन् मध्यम अपक्षयः अपक्षयतम् अपक्षयत उत्तम अपक्षयम् अपक्षयाव अपक्षयाम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम पक्षयेत् / पक्षयेद् पक्षयेताम् पक्षयेयुः मध्यम पक्षयेः पक्षयेतम् पक्षयेत उत्तम पक्षयेयम् पक्षयेव पक्षयेम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम पक्षयिष्यति पक्षयिष्यतः पक्षयिष्यन्ति मध्यम पक्षयिष्यसि पक्षयिष्यथः पक्षयिष्यथ उत्तम पक्षयिष्यामि पक्षयिष्यावः पक्षयिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम पक्षयिता पक्षयितारौ पक्षयितारः मध्यम पक्षयितासि पक्षयितास्थः पक्षयितास्थ उत्तम पक्षयितास्मि पक्षयितास्वः पक्षयितास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम पक्षयाञ्चकार / पक्षयामास / पक्षयाम्बभूव पक्षयाञ्चक्रतुः / पक्षयामासतुः / पक्षयाम्बभूवतुः पक्षयाञ्चक्रुः / पक्षयामासुः / पक्षयाम्बभूवुः मध्यम पक्षयाञ्चकर्थ / पक्षयामासिथ / पक्षयाम्बभूविथ पक्षयाञ्चक्रथुः / पक्षयामासथुः / पक्षयाम्बभूवथुः पक्षयाञ्चक्र / पक्षयामास / पक्षयाम्बभूव उत्तम पक्षयाञ्चकर / पक्षयाञ्चकार / पक्षयामास / पक्षयाम्बभूव पक्षयाञ्चकृव / पक्षयामासिव / पक्षयाम्बभूविव पक्षयाञ्चकृम / पक्षयामासिम / पक्षयाम्बभूविम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अपपक्षत् / अपपक्षद् अपपक्षताम् अपपक्षन् मध्यम अपपक्षः अपपक्षतम् अपपक्षत उत्तम अपपक्षम् अपपक्षाव अपपक्षाम
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम पक्ष्यात् / पक्ष्याद् पक्ष्यास्ताम् पक्ष्यासुः मध्यम पक्ष्याः पक्ष्यास्तम् पक्ष्यास्त उत्तम पक्ष्यासम् पक्ष्यास्व पक्ष्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अपक्षयिष्यत् / अपक्षयिष्यद् अपक्षयिष्यताम् अपक्षयिष्यन् मध्यम अपक्षयिष्यः अपक्षयिष्यतम् अपक्षयिष्यत उत्तम अपक्षयिष्यम् अपक्षयिष्याव अपक्षयिष्याम
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम पक्षयते पक्षयेते पक्षयन्ते मध्यम पक्षयसे पक्षयेथे पक्षयध्वे उत्तम पक्षये पक्षयावहे पक्षयामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम पक्षयताम् पक्षयेताम् पक्षयन्ताम् मध्यम पक्षयस्व पक्षयेथाम् पक्षयध्वम् उत्तम पक्षयै पक्षयावहै पक्षयामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अपक्षयत अपक्षयेताम् अपक्षयन्त मध्यम अपक्षयथाः अपक्षयेथाम् अपक्षयध्वम् उत्तम अपक्षये अपक्षयावहि अपक्षयामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम पक्षयेत पक्षयेयाताम् पक्षयेरन् मध्यम पक्षयेथाः पक्षयेयाथाम् पक्षयेध्वम् उत्तम पक्षयेय पक्षयेवहि पक्षयेमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम पक्षयिष्यते पक्षयिष्येते पक्षयिष्यन्ते मध्यम पक्षयिष्यसे पक्षयिष्येथे पक्षयिष्यध्वे उत्तम पक्षयिष्ये पक्षयिष्यावहे पक्षयिष्यामहे
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम पक्षयिता पक्षयितारौ पक्षयितारः मध्यम पक्षयितासे पक्षयितासाथे पक्षयिताध्वे उत्तम पक्षयिताहे पक्षयितास्वहे पक्षयितास्महे
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम पक्षयाञ्चक्रे / पक्षयामास / पक्षयाम्बभूव पक्षयाञ्चक्राते / पक्षयामासतुः / पक्षयाम्बभूवतुः पक्षयाञ्चक्रिरे / पक्षयामासुः / पक्षयाम्बभूवुः मध्यम पक्षयाञ्चकृषे / पक्षयामासिथ / पक्षयाम्बभूविथ पक्षयाञ्चक्राथे / पक्षयामासथुः / पक्षयाम्बभूवथुः पक्षयाञ्चकृढ्वे / पक्षयामास / पक्षयाम्बभूव उत्तम पक्षयाञ्चक्रे / पक्षयामास / पक्षयाम्बभूव पक्षयाञ्चकृवहे / पक्षयामासिव / पक्षयाम्बभूविव पक्षयाञ्चकृमहे / पक्षयामासिम / पक्षयाम्बभूविम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अपपक्षत अपपक्षेताम् अपपक्षन्त मध्यम अपपक्षथाः अपपक्षेथाम् अपपक्षध्वम् उत्तम अपपक्षे अपपक्षावहि अपपक्षामहि
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम पक्षयिषीष्ट पक्षयिषीयास्ताम् पक्षयिषीरन् मध्यम पक्षयिषीष्ठाः पक्षयिषीयास्थाम् पक्षयिषीढ्वम् / पक्षयिषीध्वम् उत्तम पक्षयिषीय पक्षयिषीवहि पक्षयिषीमहि
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अपक्षयिष्यत अपक्षयिष्येताम् अपक्षयिष्यन्त मध्यम अपक्षयिष्यथाः अपक्षयिष्येथाम् अपक्षयिष्यध्वम् उत्तम अपक्षयिष्ये अपक्षयिष्यावहि अपक्षयिष्यामहि
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम पक्ष्यते पक्ष्येते पक्ष्यन्ते मध्यम पक्ष्यसे पक्ष्येथे पक्ष्यध्वे उत्तम पक्ष्ये पक्ष्यावहे पक्ष्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम पक्ष्यताम् पक्ष्येताम् पक्ष्यन्ताम् मध्यम पक्ष्यस्व पक्ष्येथाम् पक्ष्यध्वम् उत्तम पक्ष्यै पक्ष्यावहै पक्ष्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अपक्ष्यत अपक्ष्येताम् अपक्ष्यन्त मध्यम अपक्ष्यथाः अपक्ष्येथाम् अपक्ष्यध्वम् उत्तम अपक्ष्ये अपक्ष्यावहि अपक्ष्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम पक्ष्येत पक्ष्येयाताम् पक्ष्येरन् मध्यम पक्ष्येथाः पक्ष्येयाथाम् पक्ष्येध्वम् उत्तम पक्ष्येय पक्ष्येवहि पक्ष्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम पक्षयिष्यते / पक्षिष्यते पक्षयिष्येते / पक्षिष्येते पक्षयिष्यन्ते / पक्षिष्यन्ते मध्यम पक्षयिष्यसे / पक्षिष्यसे पक्षयिष्येथे / पक्षिष्येथे पक्षयिष्यध्वे / पक्षिष्यध्वे उत्तम पक्षयिष्ये / पक्षिष्ये पक्षयिष्यावहे / पक्षिष्यावहे पक्षयिष्यामहे / पक्षिष्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त पक्षण — — पक्षणम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त पक्षक पक्षकः पक्षिका पक्षकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त पक्षयितृ पक्षयिता पक्षयित्री पक्षयितृ
यत् विध्यर्थक कृदन्त पक्ष्य पक्ष्यः पक्ष्या पक्ष्यम्
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) पक्षयितव्य पक्षयितव्यः पक्षयितव्या पक्षयितव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त पक्षणीय पक्षणीयः पक्षणीया पक्षणीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) पक्षित पक्षितः पक्षिता पक्षितम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) पक्षितवत् पक्षितवान् पक्षितवती पक्षितवत् / पक्षितवद्
शतृ वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) पक्षयत् पक्षयन् पक्षयन्ती पक्षयत् / पक्षयद्
स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त पक्षयिष्यत् पक्षयिष्यन् पक्षयिष्यती / पक्षयिष्यन्ती पक्षयिष्यत् / पक्षयिष्यद्
शानच् वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद) पक्षयमाण पक्षयमाणः पक्षयमाणा पक्षयमाणम्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) पक्षयित्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रपक्ष्य — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) पक्षयितुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय पक्षम् — — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त पष्टि — पष्टिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त पक्षयाम्बभूवस् पक्षयाम्बभूवान् पक्षयाम्बभूषी पक्षयाम्बभूवत् / पक्षयाम्बभूवद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।