🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:30:03 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

पक्ष् (पक्षँ)

चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0024
धात्वर्थ: परिग्रहे — ग्रहण करना, लेना, एक पक्ष का स्वीकार करना, एक और होना (to seize,to accept,to take side)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमपक्षयतिपक्षयतःपक्षयन्ति
मध्यमपक्षयसिपक्षयथःपक्षयथ
उत्तमपक्षयामिपक्षयावःपक्षयामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमपक्षयतात् / पक्षयताद् / पक्षयतुपक्षयताम्पक्षयन्तु
मध्यमपक्षय / पक्षयतात् / पक्षयताद्पक्षयतम्पक्षयत
उत्तमपक्षयाणिपक्षयावपक्षयाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअपक्षयत् / अपक्षयद्अपक्षयताम्अपक्षयन्
मध्यमअपक्षयःअपक्षयतम्अपक्षयत
उत्तमअपक्षयम्अपक्षयावअपक्षयाम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमपक्षयेत् / पक्षयेद्पक्षयेताम्पक्षयेयुः
मध्यमपक्षयेःपक्षयेतम्पक्षयेत
उत्तमपक्षयेयम्पक्षयेवपक्षयेम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमपक्षयिष्यतिपक्षयिष्यतःपक्षयिष्यन्ति
मध्यमपक्षयिष्यसिपक्षयिष्यथःपक्षयिष्यथ
उत्तमपक्षयिष्यामिपक्षयिष्यावःपक्षयिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमपक्षयितापक्षयितारौपक्षयितारः
मध्यमपक्षयितासिपक्षयितास्थःपक्षयितास्थ
उत्तमपक्षयितास्मिपक्षयितास्वःपक्षयितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमपक्षयाञ्चकार / पक्षयामास / पक्षयाम्बभूवपक्षयाञ्चक्रतुः / पक्षयामासतुः / पक्षयाम्बभूवतुःपक्षयाञ्चक्रुः / पक्षयामासुः / पक्षयाम्बभूवुः
मध्यमपक्षयाञ्चकर्थ / पक्षयामासिथ / पक्षयाम्बभूविथपक्षयाञ्चक्रथुः / पक्षयामासथुः / पक्षयाम्बभूवथुःपक्षयाञ्चक्र / पक्षयामास / पक्षयाम्बभूव
उत्तमपक्षयाञ्चकर / पक्षयाञ्चकार / पक्षयामास / पक्षयाम्बभूवपक्षयाञ्चकृव / पक्षयामासिव / पक्षयाम्बभूविवपक्षयाञ्चकृम / पक्षयामासिम / पक्षयाम्बभूविम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअपपक्षत् / अपपक्षद्अपपक्षताम्अपपक्षन्
मध्यमअपपक्षःअपपक्षतम्अपपक्षत
उत्तमअपपक्षम्अपपक्षावअपपक्षाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमपक्ष्यात् / पक्ष्याद्पक्ष्यास्ताम्पक्ष्यासुः
मध्यमपक्ष्याःपक्ष्यास्तम्पक्ष्यास्त
उत्तमपक्ष्यासम्पक्ष्यास्वपक्ष्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअपक्षयिष्यत् / अपक्षयिष्यद्अपक्षयिष्यताम्अपक्षयिष्यन्
मध्यमअपक्षयिष्यःअपक्षयिष्यतम्अपक्षयिष्यत
उत्तमअपक्षयिष्यम्अपक्षयिष्यावअपक्षयिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें