🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 07:36:27 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

भक्ष् (भक्षँ)

चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0033
धात्वर्थ: अदने — भोजन करना, खाना (to eat)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमभक्षयतिभक्षयतःभक्षयन्ति
मध्यमभक्षयसिभक्षयथःभक्षयथ
उत्तमभक्षयामिभक्षयावःभक्षयामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमभक्षयतात् / भक्षयताद् / भक्षयतुभक्षयताम्भक्षयन्तु
मध्यमभक्षय / भक्षयतात् / भक्षयताद्भक्षयतम्भक्षयत
उत्तमभक्षयाणिभक्षयावभक्षयाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअभक्षयत् / अभक्षयद्अभक्षयताम्अभक्षयन्
मध्यमअभक्षयःअभक्षयतम्अभक्षयत
उत्तमअभक्षयम्अभक्षयावअभक्षयाम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमभक्षयेत् / भक्षयेद्भक्षयेताम्भक्षयेयुः
मध्यमभक्षयेःभक्षयेतम्भक्षयेत
उत्तमभक्षयेयम्भक्षयेवभक्षयेम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमभक्षयिष्यतिभक्षयिष्यतःभक्षयिष्यन्ति
मध्यमभक्षयिष्यसिभक्षयिष्यथःभक्षयिष्यथ
उत्तमभक्षयिष्यामिभक्षयिष्यावःभक्षयिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमभक्षयिताभक्षयितारौभक्षयितारः
मध्यमभक्षयितासिभक्षयितास्थःभक्षयितास्थ
उत्तमभक्षयितास्मिभक्षयितास्वःभक्षयितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमभक्षयाञ्चकार / भक्षयामास / भक्षयाम्बभूवभक्षयाञ्चक्रतुः / भक्षयामासतुः / भक्षयाम्बभूवतुःभक्षयाञ्चक्रुः / भक्षयामासुः / भक्षयाम्बभूवुः
मध्यमभक्षयाञ्चकर्थ / भक्षयामासिथ / भक्षयाम्बभूविथभक्षयाञ्चक्रथुः / भक्षयामासथुः / भक्षयाम्बभूवथुःभक्षयाञ्चक्र / भक्षयामास / भक्षयाम्बभूव
उत्तमभक्षयाञ्चकर / भक्षयाञ्चकार / भक्षयामास / भक्षयाम्बभूवभक्षयाञ्चकृव / भक्षयामासिव / भक्षयाम्बभूविवभक्षयाञ्चकृम / भक्षयामासिम / भक्षयाम्बभूविम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअबभक्षत् / अबभक्षद्अबभक्षताम्अबभक्षन्
मध्यमअबभक्षःअबभक्षतम्अबभक्षत
उत्तमअबभक्षम्अबभक्षावअबभक्षाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमभक्ष्यात् / भक्ष्याद्भक्ष्यास्ताम्भक्ष्यासुः
मध्यमभक्ष्याःभक्ष्यास्तम्भक्ष्यास्त
उत्तमभक्ष्यासम्भक्ष्यास्वभक्ष्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअभक्षयिष्यत् / अभक्षयिष्यद्अभक्षयिष्यताम्अभक्षयिष्यन्
मध्यमअभक्षयिष्यःअभक्षयिष्यतम्अभक्षयिष्यत
उत्तमअभक्षयिष्यम्अभक्षयिष्यावअभक्षयिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें