📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

गण-अनुसार: 1. भ्वादि 2. अदादि 3. जुहोत्यादि 4. दिवादि 5. स्वादि 6. तुदादि 7. रुधादि 8. तनादि 9. क्र्यादि 10. चुरादि

चुद् (चुदँ)

चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0081
धात्वर्थ: सञ्चोदने — प्रेरणा करना, पूछना, प्रश्न करना, प्रार्थना करना (to inspire, to question, to ask, to request)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	चोदयति	चोदयतः	चोदयन्ति
मध्यम	चोदयसि	चोदयथः	चोदयथ
उत्तम	चोदयामि	चोदयावः	चोदयामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	चोदयतात् / चोदयताद् / चोदयतु	चोदयताम्	चोदयन्तु
मध्यम	चोदय / चोदयतात् / चोदयताद्	चोदयतम्	चोदयत
उत्तम	चोदयानि	चोदयाव	चोदयाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	अचोदयत् / अचोदयद्	अचोदयताम्	अचोदयन्
मध्यम	अचोदयः	अचोदयतम्	अचोदयत
उत्तम	अचोदयम्	अचोदयाव	अचोदयाम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	चोदयेत् / चोदयेद्	चोदयेताम्	चोदयेयुः
मध्यम	चोदयेः	चोदयेतम्	चोदयेत
उत्तम	चोदयेयम्	चोदयेव	चोदयेम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	चोदयिष्यति	चोदयिष्यतः	चोदयिष्यन्ति
मध्यम	चोदयिष्यसि	चोदयिष्यथः	चोदयिष्यथ
उत्तम	चोदयिष्यामि	चोदयिष्यावः	चोदयिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	चोदयिता	चोदयितारौ	चोदयितारः
मध्यम	चोदयितासि	चोदयितास्थः	चोदयितास्थ
उत्तम	चोदयितास्मि	चोदयितास्वः	चोदयितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	चोदयाञ्चकार / चोदयामास / चोदयाम्बभूव	चोदयाञ्चक्रतुः / चोदयामासतुः / चोदयाम्बभूवतुः	चोदयाञ्चक्रुः / चोदयामासुः / चोदयाम्बभूवुः
मध्यम	चोदयाञ्चकर्थ / चोदयामासिथ / चोदयाम्बभूविथ	चोदयाञ्चक्रथुः / चोदयामासथुः / चोदयाम्बभूवथुः	चोदयाञ्चक्र / चोदयामास / चोदयाम्बभूव
उत्तम	चोदयाञ्चकर / चोदयाञ्चकार / चोदयामास / चोदयाम्बभूव	चोदयाञ्चकृव / चोदयामासिव / चोदयाम्बभूविव	चोदयाञ्चकृम / चोदयामासिम / चोदयाम्बभूविम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	अचूचुदत् / अचूचुदद्	अचूचुदताम्	अचूचुदन्
मध्यम	अचूचुदः	अचूचुदतम्	अचूचुदत
उत्तम	अचूचुदम्	अचूचुदाव	अचूचुदाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	चोद्यात् / चोद्याद्	चोद्यास्ताम्	चोद्यासुः
मध्यम	चोद्याः	चोद्यास्तम्	चोद्यास्त
उत्तम	चोद्यासम्	चोद्यास्व	चोद्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	अचोदयिष्यत् / अचोदयिष्यद्	अचोदयिष्यताम्	अचोदयिष्यन्
मध्यम	अचोदयिष्यः	अचोदयिष्यतम्	अचोदयिष्यत
उत्तम	अचोदयिष्यम्	अचोदयिष्याव	अचोदयिष्याम

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	चोदयते	चोदयेते	चोदयन्ते
मध्यम	चोदयसे	चोदयेथे	चोदयध्वे
उत्तम	चोदये	चोदयावहे	चोदयामहे

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	चोदयताम्	चोदयेताम्	चोदयन्ताम्
मध्यम	चोदयस्व	चोदयेथाम्	चोदयध्वम्
उत्तम	चोदयै	चोदयावहै	चोदयामहै

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	अचोदयत	अचोदयेताम्	अचोदयन्त
मध्यम	अचोदयथाः	अचोदयेथाम्	अचोदयध्वम्
उत्तम	अचोदये	अचोदयावहि	अचोदयामहि

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	चोदयेत	चोदयेयाताम्	चोदयेरन्
मध्यम	चोदयेथाः	चोदयेयाथाम्	चोदयेध्वम्
उत्तम	चोदयेय	चोदयेवहि	चोदयेमहि

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	चोदयिष्यते	चोदयिष्येते	चोदयिष्यन्ते
मध्यम	चोदयिष्यसे	चोदयिष्येथे	चोदयिष्यध्वे
उत्तम	चोदयिष्ये	चोदयिष्यावहे	चोदयिष्यामहे

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	चोदयिता	चोदयितारौ	चोदयितारः
मध्यम	चोदयितासे	चोदयितासाथे	चोदयिताध्वे
उत्तम	चोदयिताहे	चोदयितास्वहे	चोदयितास्महे

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	चोदयाञ्चक्रे / चोदयामास / चोदयाम्बभूव	चोदयाञ्चक्राते / चोदयामासतुः / चोदयाम्बभूवतुः	चोदयाञ्चक्रिरे / चोदयामासुः / चोदयाम्बभूवुः
मध्यम	चोदयाञ्चकृषे / चोदयामासिथ / चोदयाम्बभूविथ	चोदयाञ्चक्राथे / चोदयामासथुः / चोदयाम्बभूवथुः	चोदयाञ्चकृढ्वे / चोदयामास / चोदयाम्बभूव
उत्तम	चोदयाञ्चक्रे / चोदयामास / चोदयाम्बभूव	चोदयाञ्चकृवहे / चोदयामासिव / चोदयाम्बभूविव	चोदयाञ्चकृमहे / चोदयामासिम / चोदयाम्बभूविम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	अचूचुदत	अचूचुदेताम्	अचूचुदन्त
मध्यम	अचूचुदथाः	अचूचुदेथाम्	अचूचुदध्वम्
उत्तम	अचूचुदे	अचूचुदावहि	अचूचुदामहि

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	चोदयिषीष्ट	चोदयिषीयास्ताम्	चोदयिषीरन्
मध्यम	चोदयिषीष्ठाः	चोदयिषीयास्थाम्	चोदयिषीढ्वम् / चोदयिषीध्वम्
उत्तम	चोदयिषीय	चोदयिषीवहि	चोदयिषीमहि

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	अचोदयिष्यत	अचोदयिष्येताम्	अचोदयिष्यन्त
मध्यम	अचोदयिष्यथाः	अचोदयिष्येथाम्	अचोदयिष्यध्वम्
उत्तम	अचोदयिष्ये	अचोदयिष्यावहि	अचोदयिष्यामहि

कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	चोद्यते	चोद्येते	चोद्यन्ते
मध्यम	चोद्यसे	चोद्येथे	चोद्यध्वे
उत्तम	चोद्ये	चोद्यावहे	चोद्यामहे

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	चोद्यताम्	चोद्येताम्	चोद्यन्ताम्
मध्यम	चोद्यस्व	चोद्येथाम्	चोद्यध्वम्
उत्तम	चोद्यै	चोद्यावहै	चोद्यामहै

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	अचोद्यत	अचोद्येताम्	अचोद्यन्त
मध्यम	अचोद्यथाः	अचोद्येथाम्	अचोद्यध्वम्
उत्तम	अचोद्ये	अचोद्यावहि	अचोद्यामहि

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	चोद्येत	चोद्येयाताम्	चोद्येरन्
मध्यम	चोद्येथाः	चोद्येयाथाम्	चोद्येध्वम्
उत्तम	चोद्येय	चोद्येवहि	चोद्येमहि

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	चोदयिष्यते / चोदिष्यते	चोदयिष्येते / चोदिष्येते	चोदयिष्यन्ते / चोदिष्यन्ते
मध्यम	चोदयिष्यसे / चोदिष्यसे	चोदयिष्येथे / चोदिष्येथे	चोदयिष्यध्वे / चोदिष्यध्वे
उत्तम	चोदयिष्ये / चोदिष्ये	चोदयिष्यावहे / चोदिष्यावहे	चोदयिष्यामहे / चोदिष्यामहे

प्रत्यय	प्रयोग / अर्थ	प्रातिपदिक / अव्यय	पुंलिङ्ग	स्त्रीलिङ्ग	नपुंसकलिङ्ग
ल्युट्	भाववाचक/करणवाचक कृदन्त	चोदन	—	—	चोदनम्
ण्वुल्	कर्तृवाचक कृदन्त	चोदक	चोदकः	चोदिका	चोदकम्
तृच्	कर्तृवाचक कृदन्त	चोदयितृ	चोदयिता	चोदयित्री	चोदयितृ
यत्	विध्यर्थक कृदन्त	चोद्य	चोद्यः	चोद्या	चोद्यम्
तव्य	विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए)	चोदयितव्य	चोदयितव्यः	चोदयितव्या	चोदयितव्यम्
अनीयर्	विध्यर्थक कृदन्त	चोदनीय	चोदनीयः	चोदनीया	चोदनीयम्
क्त	भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा)	चोदित	चोदितः	चोदिता	चोदितम्
क्तवतु	भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा)	चोदितवत्	चोदितवान्	चोदितवती	चोदितवत् / चोदितवद्
शतृ	वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद)	चोदयत्	चोदयन्	चोदयन्ती	चोदयत् / चोदयद्
स्य-शतृ	भविष्यत्कालिक कृदन्त	चोदयिष्यत्	चोदयिष्यन्	चोदयिष्यती / चोदयिष्यन्ती	चोदयिष्यत् / चोदयिष्यद्
शानच्	वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद)	चोदयमान	चोदयमानः	चोदयमाना	चोदयमानम्
क्त्वा	पूर्वकालिक अव्यय (करके)	चोदयित्वा	—	—	—
ल्यप्	पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके)	प्रचोद्य	—	—	—
तुमुन्	निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए)	चोदयितुम्	—	—	—
णमुल्	पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय	चोदम्	—	—	—
क्तिन्	भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त	चोत्ति	—	चोत्तिः	—
क्वसु	भूतकालिक (लिट्) कृदन्त	चोदयाम्बभूवस्	चोदयाम्बभूवान्	चोदयाम्बभूषी	चोदयाम्बभूवत् / चोदयाम्बभूवद्

इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी में "चोदयति" 📂 चुरादिगण की सभी धातुएँ

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।