🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:36:10 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

क्षञ्ज् (क्षजिँ)

चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0113
धात्वर्थ: कृच्छ्रजीवने (to live miserably, to live hard life)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्षञ्जति / क्षञ्जयतिक्षञ्जतः / क्षञ्जयतःक्षञ्जन्ति / क्षञ्जयन्ति
मध्यमक्षञ्जयसि / क्षञ्जसिक्षञ्जथः / क्षञ्जयथःक्षञ्जथ / क्षञ्जयथ
उत्तमक्षञ्जयामि / क्षञ्जामिक्षञ्जयावः / क्षञ्जावःक्षञ्जयामः / क्षञ्जामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्षञ्जतात् / क्षञ्जताद् / क्षञ्जतु / क्षञ्जयतात् / क्षञ्जयताद् / क्षञ्जयतुक्षञ्जताम् / क्षञ्जयताम्क्षञ्जन्तु / क्षञ्जयन्तु
मध्यमक्षञ्ज / क्षञ्जतात् / क्षञ्जताद् / क्षञ्जय / क्षञ्जयतात् / क्षञ्जयताद्क्षञ्जतम् / क्षञ्जयतम्क्षञ्जत / क्षञ्जयत
उत्तमक्षञ्जयानि / क्षञ्जानिक्षञ्जयाव / क्षञ्जावक्षञ्जयाम / क्षञ्जाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअक्षञ्जत् / अक्षञ्जद् / अक्षञ्जयत् / अक्षञ्जयद्अक्षञ्जताम् / अक्षञ्जयताम्अक्षञ्जन् / अक्षञ्जयन्
मध्यमअक्षञ्जः / अक्षञ्जयःअक्षञ्जतम् / अक्षञ्जयतम्अक्षञ्जत / अक्षञ्जयत
उत्तमअक्षञ्जम् / अक्षञ्जयम्अक्षञ्जयाव / अक्षञ्जावअक्षञ्जयाम / अक्षञ्जाम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्षञ्जयेत् / क्षञ्जयेद् / क्षञ्जेत् / क्षञ्जेद्क्षञ्जयेताम् / क्षञ्जेताम्क्षञ्जयेयुः / क्षञ्जेयुः
मध्यमक्षञ्जयेः / क्षञ्जेःक्षञ्जयेतम् / क्षञ्जेतम्क्षञ्जयेत / क्षञ्जेत
उत्तमक्षञ्जयेयम् / क्षञ्जेयम्क्षञ्जयेव / क्षञ्जेवक्षञ्जयेम / क्षञ्जेम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्षञ्जयिष्यति / क्षञ्जिष्यतिक्षञ्जयिष्यतः / क्षञ्जिष्यतःक्षञ्जयिष्यन्ति / क्षञ्जिष्यन्ति
मध्यमक्षञ्जयिष्यसि / क्षञ्जिष्यसिक्षञ्जयिष्यथः / क्षञ्जिष्यथःक्षञ्जयिष्यथ / क्षञ्जिष्यथ
उत्तमक्षञ्जयिष्यामि / क्षञ्जिष्यामिक्षञ्जयिष्यावः / क्षञ्जिष्यावःक्षञ्जयिष्यामः / क्षञ्जिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्षञ्जयिता / क्षञ्जिताक्षञ्जयितारौ / क्षञ्जितारौक्षञ्जयितारः / क्षञ्जितारः
मध्यमक्षञ्जयितासि / क्षञ्जितासिक्षञ्जयितास्थः / क्षञ्जितास्थःक्षञ्जयितास्थ / क्षञ्जितास्थ
उत्तमक्षञ्जयितास्मि / क्षञ्जितास्मिक्षञ्जयितास्वः / क्षञ्जितास्वःक्षञ्जयितास्मः / क्षञ्जितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्षञ्जयाञ्चकार / क्षञ्जयामास / क्षञ्जयाम्बभूव / चक्षञ्जक्षञ्जयाञ्चक्रतुः / क्षञ्जयामासतुः / क्षञ्जयाम्बभूवतुः / चक्षञ्जतुःक्षञ्जयाञ्चक्रुः / क्षञ्जयामासुः / क्षञ्जयाम्बभूवुः / चक्षञ्जुः
मध्यमक्षञ्जयाञ्चकर्थ / क्षञ्जयामासिथ / क्षञ्जयाम्बभूविथ / चक्षञ्जिथक्षञ्जयाञ्चक्रथुः / क्षञ्जयामासथुः / क्षञ्जयाम्बभूवथुः / चक्षञ्जथुःक्षञ्जयाञ्चक्र / क्षञ्जयामास / क्षञ्जयाम्बभूव / चक्षञ्ज
उत्तमक्षञ्जयाञ्चकर / क्षञ्जयाञ्चकार / क्षञ्जयामास / क्षञ्जयाम्बभूव / चक्षञ्जक्षञ्जयाञ्चकृव / क्षञ्जयामासिव / क्षञ्जयाम्बभूविव / चक्षञ्जिवक्षञ्जयाञ्चकृम / क्षञ्जयामासिम / क्षञ्जयाम्बभूविम / चक्षञ्जिम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअक्षञ्जीत् / अक्षञ्जीद् / अचक्षञ्जत् / अचक्षञ्जद्अक्षञ्जिष्टाम् / अचक्षञ्जताम्अक्षञ्जिषुः / अचक्षञ्जन्
मध्यमअक्षञ्जीः / अचक्षञ्जःअक्षञ्जिष्टम् / अचक्षञ्जतम्अक्षञ्जिष्ट / अचक्षञ्जत
उत्तमअक्षञ्जिषम् / अचक्षञ्जम्अक्षञ्जिष्व / अचक्षञ्जावअक्षञ्जिष्म / अचक्षञ्जाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्षञ्ज्यात् / क्षञ्ज्याद्क्षञ्ज्यास्ताम्क्षञ्ज्यासुः
मध्यमक्षञ्ज्याःक्षञ्ज्यास्तम्क्षञ्ज्यास्त
उत्तमक्षञ्ज्यासम्क्षञ्ज्यास्वक्षञ्ज्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअक्षञ्जयिष्यत् / अक्षञ्जयिष्यद् / अक्षञ्जिष्यत् / अक्षञ्जिष्यद्अक्षञ्जयिष्यताम् / अक्षञ्जिष्यताम्अक्षञ्जयिष्यन् / अक्षञ्जिष्यन्
मध्यमअक्षञ्जयिष्यः / अक्षञ्जिष्यःअक्षञ्जयिष्यतम् / अक्षञ्जिष्यतम्अक्षञ्जयिष्यत / अक्षञ्जिष्यत
उत्तमअक्षञ्जयिष्यम् / अक्षञ्जिष्यम्अक्षञ्जयिष्याव / अक्षञ्जिष्यावअक्षञ्जयिष्याम / अक्षञ्जिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें