२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
ज्रि (ज्रि)
चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0347
धात्वर्थ: वयोहानौ — वृद्ध होना, जीर्ण होना (to grow old)
कर्तरि — परस्मैपद कर्तरि — आत्मनेपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ज्रयति / ज्राययति ज्रयतः / ज्राययतः ज्रयन्ति / ज्राययन्ति मध्यम ज्रयसि / ज्राययसि ज्रयथः / ज्राययथः ज्रयथ / ज्राययथ उत्तम ज्रयामि / ज्राययामि ज्रयावः / ज्राययावः ज्रयामः / ज्राययामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ज्रयतात् / ज्रयताद् / ज्रयतु / ज्राययतात् / ज्राययताद् / ज्राययतु ज्रयताम् / ज्राययताम् ज्रयन्तु / ज्राययन्तु मध्यम ज्रय / ज्रयतात् / ज्रयताद् / ज्रायय / ज्राययतात् / ज्राययताद् ज्रयतम् / ज्राययतम् ज्रयत / ज्राययत उत्तम ज्रयाणि / ज्राययाणि ज्रयाव / ज्राययाव ज्रयाम / ज्राययाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अज्रयत् / अज्रयद् / अज्राययत् / अज्राययद् अज्रयताम् / अज्राययताम् अज्रयन् / अज्राययन् मध्यम अज्रयः / अज्राययः अज्रयतम् / अज्राययतम् अज्रयत / अज्राययत उत्तम अज्रयम् / अज्राययम् अज्रयाव / अज्राययाव अज्रयाम / अज्राययाम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ज्रयेत् / ज्रयेद् / ज्राययेत् / ज्राययेद् ज्रयेताम् / ज्राययेताम् ज्रयेयुः / ज्राययेयुः मध्यम ज्रयेः / ज्राययेः ज्रयेतम् / ज्राययेतम् ज्रयेत / ज्राययेत उत्तम ज्रयेयम् / ज्राययेयम् ज्रयेव / ज्राययेव ज्रयेम / ज्राययेम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ज्राययिष्यति / ज्रेष्यति ज्राययिष्यतः / ज्रेष्यतः ज्राययिष्यन्ति / ज्रेष्यन्ति मध्यम ज्राययिष्यसि / ज्रेष्यसि ज्राययिष्यथः / ज्रेष्यथः ज्राययिष्यथ / ज्रेष्यथ उत्तम ज्राययिष्यामि / ज्रेष्यामि ज्राययिष्यावः / ज्रेष्यावः ज्राययिष्यामः / ज्रेष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ज्राययिता / ज्रेता ज्राययितारौ / ज्रेतारौ ज्राययितारः / ज्रेतारः मध्यम ज्राययितासि / ज्रेतासि ज्राययितास्थः / ज्रेतास्थः ज्राययितास्थ / ज्रेतास्थ उत्तम ज्राययितास्मि / ज्रेतास्मि ज्राययितास्वः / ज्रेतास्वः ज्राययितास्मः / ज्रेतास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम जिज्राय / ज्राययाञ्चकार / ज्राययामास / ज्राययाम्बभूव जिज्रियतुः / ज्राययाञ्चक्रतुः / ज्राययामासतुः / ज्राययाम्बभूवतुः जिज्रियुः / ज्राययाञ्चक्रुः / ज्राययामासुः / ज्राययाम्बभूवुः मध्यम जिज्रयिथ / जिज्रेथ / ज्राययाञ्चकर्थ / ज्राययामासिथ / ज्राययाम्बभूविथ जिज्रियथुः / ज्राययाञ्चक्रथुः / ज्राययामासथुः / ज्राययाम्बभूवथुः जिज्रिय / ज्राययाञ्चक्र / ज्राययामास / ज्राययाम्बभूव उत्तम जिज्रय / जिज्राय / ज्राययाञ्चकर / ज्राययाञ्चकार / ज्राययामास / ज्राययाम्बभूव जिज्रियिव / ज्राययाञ्चकृव / ज्राययामासिव / ज्राययाम्बभूविव जिज्रियिम / ज्राययाञ्चकृम / ज्राययामासिम / ज्राययाम्बभूविम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अजिज्रयत् / अजिज्रयद् / अज्रैषीत् / अज्रैषीद् अजिज्रयताम् / अज्रैष्टाम् अजिज्रयन् / अज्रैषुः मध्यम अजिज्रयः / अज्रैषीः अजिज्रयतम् / अज्रैष्टम् अजिज्रयत / अज्रैष्ट उत्तम अजिज्रयम् / अज्रैषम् अजिज्रयाव / अज्रैष्व अजिज्रयाम / अज्रैष्म
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ज्राय्यात् / ज्राय्याद् / ज्रीयात् / ज्रीयाद् ज्राय्यास्ताम् / ज्रीयास्ताम् ज्राय्यासुः / ज्रीयासुः मध्यम ज्राय्याः / ज्रीयाः ज्राय्यास्तम् / ज्रीयास्तम् ज्राय्यास्त / ज्रीयास्त उत्तम ज्राय्यासम् / ज्रीयासम् ज्राय्यास्व / ज्रीयास्व ज्राय्यास्म / ज्रीयास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अज्राययिष्यत् / अज्राययिष्यद् / अज्रेष्यत् / अज्रेष्यद् अज्राययिष्यताम् / अज्रेष्यताम् अज्राययिष्यन् / अज्रेष्यन् मध्यम अज्राययिष्यः / अज्रेष्यः अज्राययिष्यतम् / अज्रेष्यतम् अज्राययिष्यत / अज्रेष्यत उत्तम अज्राययिष्यम् / अज्रेष्यम् अज्राययिष्याव / अज्रेष्याव अज्राययिष्याम / अज्रेष्याम
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ज्राययते ज्राययेते ज्राययन्ते मध्यम ज्राययसे ज्राययेथे ज्राययध्वे उत्तम ज्रायये ज्राययावहे ज्राययामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ज्राययताम् ज्राययेताम् ज्राययन्ताम् मध्यम ज्राययस्व ज्राययेथाम् ज्राययध्वम् उत्तम ज्राययै ज्राययावहै ज्राययामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अज्राययत अज्राययेताम् अज्राययन्त मध्यम अज्राययथाः अज्राययेथाम् अज्राययध्वम् उत्तम अज्रायये अज्राययावहि अज्राययामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ज्राययेत ज्राययेयाताम् ज्राययेरन् मध्यम ज्राययेथाः ज्राययेयाथाम् ज्राययेध्वम् उत्तम ज्राययेय ज्राययेवहि ज्राययेमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ज्राययिष्यते ज्राययिष्येते ज्राययिष्यन्ते मध्यम ज्राययिष्यसे ज्राययिष्येथे ज्राययिष्यध्वे उत्तम ज्राययिष्ये ज्राययिष्यावहे ज्राययिष्यामहे
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ज्राययिता ज्राययितारौ ज्राययितारः मध्यम ज्राययितासे ज्राययितासाथे ज्राययिताध्वे उत्तम ज्राययिताहे ज्राययितास्वहे ज्राययितास्महे
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ज्राययाञ्चक्रे / ज्राययामास / ज्राययाम्बभूव ज्राययाञ्चक्राते / ज्राययामासतुः / ज्राययाम्बभूवतुः ज्राययाञ्चक्रिरे / ज्राययामासुः / ज्राययाम्बभूवुः मध्यम ज्राययाञ्चकृषे / ज्राययामासिथ / ज्राययाम्बभूविथ ज्राययाञ्चक्राथे / ज्राययामासथुः / ज्राययाम्बभूवथुः ज्राययाञ्चकृढ्वे / ज्राययामास / ज्राययाम्बभूव उत्तम ज्राययाञ्चक्रे / ज्राययामास / ज्राययाम्बभूव ज्राययाञ्चकृवहे / ज्राययामासिव / ज्राययाम्बभूविव ज्राययाञ्चकृमहे / ज्राययामासिम / ज्राययाम्बभूविम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अजिज्रयत अजिज्रयेताम् अजिज्रयन्त मध्यम अजिज्रयथाः अजिज्रयेथाम् अजिज्रयध्वम् उत्तम अजिज्रये अजिज्रयावहि अजिज्रयामहि
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ज्राययिषीष्ट ज्राययिषीयास्ताम् ज्राययिषीरन् मध्यम ज्राययिषीष्ठाः ज्राययिषीयास्थाम् ज्राययिषीढ्वम् / ज्राययिषीध्वम् उत्तम ज्राययिषीय ज्राययिषीवहि ज्राययिषीमहि
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अज्राययिष्यत अज्राययिष्येताम् अज्राययिष्यन्त मध्यम अज्राययिष्यथाः अज्राययिष्येथाम् अज्राययिष्यध्वम् उत्तम अज्राययिष्ये अज्राययिष्यावहि अज्राययिष्यामहि
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ज्राय्यते / ज्रीयते ज्राय्येते / ज्रीयेते ज्राय्यन्ते / ज्रीयन्ते मध्यम ज्राय्यसे / ज्रीयसे ज्राय्येथे / ज्रीयेथे ज्राय्यध्वे / ज्रीयध्वे उत्तम ज्राय्ये / ज्रीये ज्राय्यावहे / ज्रीयावहे ज्राय्यामहे / ज्रीयामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ज्राय्यताम् / ज्रीयताम् ज्राय्येताम् / ज्रीयेताम् ज्राय्यन्ताम् / ज्रीयन्ताम् मध्यम ज्राय्यस्व / ज्रीयस्व ज्राय्येथाम् / ज्रीयेथाम् ज्राय्यध्वम् / ज्रीयध्वम् उत्तम ज्राय्यै / ज्रीयै ज्राय्यावहै / ज्रीयावहै ज्राय्यामहै / ज्रीयामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अज्राय्यत / अज्रीयत अज्राय्येताम् / अज्रीयेताम् अज्राय्यन्त / अज्रीयन्त मध्यम अज्राय्यथाः / अज्रीयथाः अज्राय्येथाम् / अज्रीयेथाम् अज्राय्यध्वम् / अज्रीयध्वम् उत्तम अज्राय्ये / अज्रीये अज्राय्यावहि / अज्रीयावहि अज्राय्यामहि / अज्रीयामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ज्राय्येत / ज्रीयेत ज्राय्येयाताम् / ज्रीयेयाताम् ज्राय्येरन् / ज्रीयेरन् मध्यम ज्राय्येथाः / ज्रीयेथाः ज्राय्येयाथाम् / ज्रीयेयाथाम् ज्राय्येध्वम् / ज्रीयेध्वम् उत्तम ज्राय्येय / ज्रीयेय ज्राय्येवहि / ज्रीयेवहि ज्राय्येमहि / ज्रीयेमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ज्राययिष्यते / ज्रायिष्यते / ज्रेष्यते ज्राययिष्येते / ज्रायिष्येते / ज्रेष्येते ज्राययिष्यन्ते / ज्रायिष्यन्ते / ज्रेष्यन्ते मध्यम ज्राययिष्यसे / ज्रायिष्यसे / ज्रेष्यसे ज्राययिष्येथे / ज्रायिष्येथे / ज्रेष्येथे ज्राययिष्यध्वे / ज्रायिष्यध्वे / ज्रेष्यध्वे उत्तम ज्राययिष्ये / ज्रायिष्ये / ज्रेष्ये ज्राययिष्यावहे / ज्रायिष्यावहे / ज्रेष्यावहे ज्राययिष्यामहे / ज्रायिष्यामहे / ज्रेष्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त ज्रयण — — ज्रयणम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त ज्रायक ज्रायकः ज्रायिका ज्रायकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त ज्रेतृ ज्रेता ज्रेत्री ज्रेतृ
यत् विध्यर्थक कृदन्त ज्रेय ज्रेयः ज्रेया ज्रेयम्
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) ज्रेतव्य ज्रेतव्यः ज्रेतव्या ज्रेतव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त ज्रयणीय ज्रयणीयः ज्रयणीया ज्रयणीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) ज्रित ज्रितः ज्रिता ज्रितम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) ज्रितवत् ज्रितवान् ज्रितवती ज्रितवत् / ज्रितवद्
शतृ वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) ज्रयत् ज्रयन् ज्रयन्ती ज्रयत् / ज्रयद्
स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त ज्रेष्यत् ज्रेष्यन् ज्रेष्यती / ज्रेष्यन्ती ज्रेष्यत् / ज्रेष्यद्
शानच् वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद) ज्राययमाण ज्राययमाणः ज्राययमाणा ज्राययमाणम्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) ज्रित्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रज्रित्य — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) ज्रेतुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय ज्रायम् — — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त ज्रिति — ज्रितिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त जिज्रिवस् जिज्रिवान् जिज्रुषी जिज्रिवत् / जिज्रिवद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।