२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
वच् (वचँ)
चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0380परिभाषणे — बोलना, कहना, समझाना, पढ़ना (to inform,to communicate,to speak,to tell,to describe,to utter, to read)
कर्तरि — परस्मैपद कर्तरि — आत्मनेपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम वचति / वाचयति वचतः / वाचयतः वचन्ति / वाचयन्ति मध्यम वचसि / वाचयसि वचथः / वाचयथः वचथ / वाचयथ उत्तम वचामि / वाचयामि वचावः / वाचयावः वचामः / वाचयामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम वचतात् / वचताद् / वचतु / वाचयतात् / वाचयताद् / वाचयतु वचताम् / वाचयताम् वचन्तु / वाचयन्तु मध्यम वच / वचतात् / वचताद् / वाचय / वाचयतात् / वाचयताद् वचतम् / वाचयतम् वचत / वाचयत उत्तम वचानि / वाचयानि वचाव / वाचयाव वचाम / वाचयाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम अवचत् / अवचद् / अवाचयत् / अवाचयद् अवचताम् / अवाचयताम् अवचन् / अवाचयन् मध्यम अवचः / अवाचयः अवचतम् / अवाचयतम् अवचत / अवाचयत उत्तम अवचम् / अवाचयम् अवचाव / अवाचयाव अवचाम / अवाचयाम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम वचेत् / वचेद् / वाचयेत् / वाचयेद् वचेताम् / वाचयेताम् वचेयुः / वाचयेयुः मध्यम वचेः / वाचयेः वचेतम् / वाचयेतम् वचेत / वाचयेत उत्तम वचेयम् / वाचयेयम् वचेव / वाचयेव वचेम / वाचयेम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम वक्ष्यति / वाचयिष्यति वक्ष्यतः / वाचयिष्यतः वक्ष्यन्ति / वाचयिष्यन्ति मध्यम वक्ष्यसि / वाचयिष्यसि वक्ष्यथः / वाचयिष्यथः वक्ष्यथ / वाचयिष्यथ उत्तम वक्ष्यामि / वाचयिष्यामि वक्ष्यावः / वाचयिष्यावः वक्ष्यामः / वाचयिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम वक्ता / वाचयिता वक्तारौ / वाचयितारौ वक्तारः / वाचयितारः मध्यम वक्तासि / वाचयितासि वक्तास्थः / वाचयितास्थः वक्तास्थ / वाचयितास्थ उत्तम वक्तास्मि / वाचयितास्मि वक्तास्वः / वाचयितास्वः वक्तास्मः / वाचयितास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम उवाच / वाचयाञ्चकार / वाचयामास / वाचयाम्बभूव ऊचतुः / वाचयाञ्चक्रतुः / वाचयामासतुः / वाचयाम्बभूवतुः ऊचुः / वाचयाञ्चक्रुः / वाचयामासुः / वाचयाम्बभूवुः मध्यम उवक्थ / उवचिथ / वाचयाञ्चकर्थ / वाचयामासिथ / वाचयाम्बभूविथ ऊचथुः / वाचयाञ्चक्रथुः / वाचयामासथुः / वाचयाम्बभूवथुः ऊच / वाचयाञ्चक्र / वाचयामास / वाचयाम्बभूव उत्तम उवच / उवाच / वाचयाञ्चकर / वाचयाञ्चकार / वाचयामास / वाचयाम्बभूव ऊचिव / वाचयाञ्चकृव / वाचयामासिव / वाचयाम्बभूविव ऊचिम / वाचयाञ्चकृम / वाचयामासिम / वाचयाम्बभूविम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम अवाक्षीत् / अवाक्षीद् / अवीवचत् / अवीवचद् अवाक्ताम् / अवीवचताम् अवाक्षुः / अवीवचन् मध्यम अवाक्षीः / अवीवचः अवाक्तम् / अवीवचतम् अवाक्त / अवीवचत उत्तम अवाक्षम् / अवीवचम् अवाक्ष्व / अवीवचाव अवाक्ष्म / अवीवचाम
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम उच्यात् / उच्याद् / वाच्यात् / वाच्याद् उच्यास्ताम् / वाच्यास्ताम् उच्यासुः / वाच्यासुः मध्यम उच्याः / वाच्याः उच्यास्तम् / वाच्यास्तम् उच्यास्त / वाच्यास्त उत्तम उच्यासम् / वाच्यासम् उच्यास्व / वाच्यास्व उच्यास्म / वाच्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम अवक्ष्यत् / अवक्ष्यद् / अवाचयिष्यत् / अवाचयिष्यद् अवक्ष्यताम् / अवाचयिष्यताम् अवक्ष्यन् / अवाचयिष्यन् मध्यम अवक्ष्यः / अवाचयिष्यः अवक्ष्यतम् / अवाचयिष्यतम् अवक्ष्यत / अवाचयिष्यत उत्तम अवक्ष्यम् / अवाचयिष्यम् अवक्ष्याव / अवाचयिष्याव अवक्ष्याम / अवाचयिष्याम
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम वाचयते वाचयेते वाचयन्ते मध्यम वाचयसे वाचयेथे वाचयध्वे उत्तम वाचये वाचयावहे वाचयामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम वाचयताम् वाचयेताम् वाचयन्ताम् मध्यम वाचयस्व वाचयेथाम् वाचयध्वम् उत्तम वाचयै वाचयावहै वाचयामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम अवाचयत अवाचयेताम् अवाचयन्त मध्यम अवाचयथाः अवाचयेथाम् अवाचयध्वम् उत्तम अवाचये अवाचयावहि अवाचयामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम वाचयेत वाचयेयाताम् वाचयेरन् मध्यम वाचयेथाः वाचयेयाथाम् वाचयेध्वम् उत्तम वाचयेय वाचयेवहि वाचयेमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम वाचयिष्यते वाचयिष्येते वाचयिष्यन्ते मध्यम वाचयिष्यसे वाचयिष्येथे वाचयिष्यध्वे उत्तम वाचयिष्ये वाचयिष्यावहे वाचयिष्यामहे
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम वाचयिता वाचयितारौ वाचयितारः मध्यम वाचयितासे वाचयितासाथे वाचयिताध्वे उत्तम वाचयिताहे वाचयितास्वहे वाचयितास्महे
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम वाचयाञ्चक्रे / वाचयामास / वाचयाम्बभूव वाचयाञ्चक्राते / वाचयामासतुः / वाचयाम्बभूवतुः वाचयाञ्चक्रिरे / वाचयामासुः / वाचयाम्बभूवुः मध्यम वाचयाञ्चकृषे / वाचयामासिथ / वाचयाम्बभूविथ वाचयाञ्चक्राथे / वाचयामासथुः / वाचयाम्बभूवथुः वाचयाञ्चकृढ्वे / वाचयामास / वाचयाम्बभूव उत्तम वाचयाञ्चक्रे / वाचयामास / वाचयाम्बभूव वाचयाञ्चकृवहे / वाचयामासिव / वाचयाम्बभूविव वाचयाञ्चकृमहे / वाचयामासिम / वाचयाम्बभूविम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम अवीवचत अवीवचेताम् अवीवचन्त मध्यम अवीवचथाः अवीवचेथाम् अवीवचध्वम् उत्तम अवीवचे अवीवचावहि अवीवचामहि
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम वाचयिषीष्ट वाचयिषीयास्ताम् वाचयिषीरन् मध्यम वाचयिषीष्ठाः वाचयिषीयास्थाम् वाचयिषीढ्वम् / वाचयिषीध्वम् उत्तम वाचयिषीय वाचयिषीवहि वाचयिषीमहि
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम अवाचयिष्यत अवाचयिष्येताम् अवाचयिष्यन्त मध्यम अवाचयिष्यथाः अवाचयिष्येथाम् अवाचयिष्यध्वम् उत्तम अवाचयिष्ये अवाचयिष्यावहि अवाचयिष्यामहि
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम उच्यते / वाच्यते उच्येते / वाच्येते उच्यन्ते / वाच्यन्ते मध्यम उच्यसे / वाच्यसे उच्येथे / वाच्येथे उच्यध्वे / वाच्यध्वे उत्तम उच्ये / वाच्ये उच्यावहे / वाच्यावहे उच्यामहे / वाच्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम उच्यताम् / वाच्यताम् उच्येताम् / वाच्येताम् उच्यन्ताम् / वाच्यन्ताम् मध्यम उच्यस्व / वाच्यस्व उच्येथाम् / वाच्येथाम् उच्यध्वम् / वाच्यध्वम् उत्तम उच्यै / वाच्यै उच्यावहै / वाच्यावहै उच्यामहै / वाच्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम अवाच्यत / औच्यत अवाच्येताम् / औच्येताम् अवाच्यन्त / औच्यन्त मध्यम अवाच्यथाः / औच्यथाः अवाच्येथाम् / औच्येथाम् अवाच्यध्वम् / औच्यध्वम् उत्तम अवाच्ये / औच्ये अवाच्यावहि / औच्यावहि अवाच्यामहि / औच्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम उच्येत / वाच्येत उच्येयाताम् / वाच्येयाताम् उच्येरन् / वाच्येरन् मध्यम उच्येथाः / वाच्येथाः उच्येयाथाम् / वाच्येयाथाम् उच्येध्वम् / वाच्येध्वम् उत्तम उच्येय / वाच्येय उच्येवहि / वाच्येवहि उच्येमहि / वाच्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम वक्ष्यते / वाचयिष्यते / वाचिष्यते वक्ष्येते / वाचयिष्येते / वाचिष्येते वक्ष्यन्ते / वाचयिष्यन्ते / वाचिष्यन्ते मध्यम वक्ष्यसे / वाचयिष्यसे / वाचिष्यसे वक्ष्येथे / वाचयिष्येथे / वाचिष्येथे वक्ष्यध्वे / वाचयिष्यध्वे / वाचिष्यध्वे उत्तम वक्ष्ये / वाचयिष्ये / वाचिष्ये वक्ष्यावहे / वाचयिष्यावहे / वाचिष्यावहे वक्ष्यामहे / वाचयिष्यामहे / वाचिष्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त वचन — — वचनम् ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त वाचक वाचकः वाचिका वाचकम् तृच् कर्तृवाचक कृदन्त वक्तृ वक्ता वक्त्री वक्तृ यत् विध्यर्थक कृदन्त वाच्य वाच्यः वाच्या वाच्यम् ण्यत् विध्यर्थक कृदन्त वाच्य वाच्यः वाच्या वाच्यम् तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) वक्तव्य वक्तव्यः वक्तव्या वक्तव्यम् अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त वचनीय वचनीयः वचनीया वचनीयम् क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) उक्त उक्तः उक्ता उक्तम् क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) उक्तवत् उक्तवान् उक्तवती उक्तवत् / उक्तवद् शतृ वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) वचत् वचन् वचन्ती वचत् / वचद् स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त वक्ष्यत् वक्ष्यन् वक्ष्यती / वक्ष्यन्ती वक्ष्यत् / वक्ष्यद् शानच् वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद) वाचयमान वाचयमानः वाचयमाना वाचयमानम् क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) उक्त्वा — — — ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रोच्य — — — तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) वक्तुम् — — — णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय वाचम् — — — घञ् भाववाचक कृदन्त वाक वाकः — — क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त उक्ति — उक्तिः — क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त ऊचिवस् ऊचिवान् ऊचुषी ऊचिवत् / ऊचिवद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।