🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 05:16:15 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

स्पृह (स्पृह)

चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0410
धात्वर्थ: ईप्सायाम् — इच्छा करना, चाहना (to desire, to wish)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमस्पृहयतिस्पृहयतःस्पृहयन्ति
मध्यमस्पृहयसिस्पृहयथःस्पृहयथ
उत्तमस्पृहयामिस्पृहयावःस्पृहयामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमस्पृहयतात् / स्पृहयताद् / स्पृहयतुस्पृहयताम्स्पृहयन्तु
मध्यमस्पृहय / स्पृहयतात् / स्पृहयताद्स्पृहयतम्स्पृहयत
उत्तमस्पृहयाणिस्पृहयावस्पृहयाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअस्पृहयत् / अस्पृहयद्अस्पृहयताम्अस्पृहयन्
मध्यमअस्पृहयःअस्पृहयतम्अस्पृहयत
उत्तमअस्पृहयम्अस्पृहयावअस्पृहयाम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमस्पृहयेत् / स्पृहयेद्स्पृहयेताम्स्पृहयेयुः
मध्यमस्पृहयेःस्पृहयेतम्स्पृहयेत
उत्तमस्पृहयेयम्स्पृहयेवस्पृहयेम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमस्पृहयिष्यतिस्पृहयिष्यतःस्पृहयिष्यन्ति
मध्यमस्पृहयिष्यसिस्पृहयिष्यथःस्पृहयिष्यथ
उत्तमस्पृहयिष्यामिस्पृहयिष्यावःस्पृहयिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमस्पृहयितास्पृहयितारौस्पृहयितारः
मध्यमस्पृहयितासिस्पृहयितास्थःस्पृहयितास्थ
उत्तमस्पृहयितास्मिस्पृहयितास्वःस्पृहयितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमस्पृहयाञ्चकार / स्पृहयामास / स्पृहयाम्बभूवस्पृहयाञ्चक्रतुः / स्पृहयामासतुः / स्पृहयाम्बभूवतुःस्पृहयाञ्चक्रुः / स्पृहयामासुः / स्पृहयाम्बभूवुः
मध्यमस्पृहयाञ्चकर्थ / स्पृहयामासिथ / स्पृहयाम्बभूविथस्पृहयाञ्चक्रथुः / स्पृहयामासथुः / स्पृहयाम्बभूवथुःस्पृहयाञ्चक्र / स्पृहयामास / स्पृहयाम्बभूव
उत्तमस्पृहयाञ्चकर / स्पृहयाञ्चकार / स्पृहयामास / स्पृहयाम्बभूवस्पृहयाञ्चकृव / स्पृहयामासिव / स्पृहयाम्बभूविवस्पृहयाञ्चकृम / स्पृहयामासिम / स्पृहयाम्बभूविम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअपस्पृहत् / अपस्पृहद्अपस्पृहताम्अपस्पृहन्
मध्यमअपस्पृहःअपस्पृहतम्अपस्पृहत
उत्तमअपस्पृहम्अपस्पृहावअपस्पृहाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमस्पृह्यात् / स्पृह्याद्स्पृह्यास्ताम्स्पृह्यासुः
मध्यमस्पृह्याःस्पृह्यास्तम्स्पृह्यास्त
उत्तमस्पृह्यासम्स्पृह्यास्वस्पृह्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअस्पृहयिष्यत् / अस्पृहयिष्यद्अस्पृहयिष्यताम्अस्पृहयिष्यन्
मध्यमअस्पृहयिष्यःअस्पृहयिष्यतम्अस्पृहयिष्यत
उत्तमअस्पृहयिष्यम्अस्पृहयिष्यावअस्पृहयिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें