२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
स्पृह (स्पृह)
चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0410
धात्वर्थ: ईप्सायाम् — इच्छा करना, चाहना (to desire, to wish)
कर्तरि — परस्मैपद कर्तरि — आत्मनेपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम स्पृहयति स्पृहयतः स्पृहयन्ति मध्यम स्पृहयसि स्पृहयथः स्पृहयथ उत्तम स्पृहयामि स्पृहयावः स्पृहयामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम स्पृहयतात् / स्पृहयताद् / स्पृहयतु स्पृहयताम् स्पृहयन्तु मध्यम स्पृहय / स्पृहयतात् / स्पृहयताद् स्पृहयतम् स्पृहयत उत्तम स्पृहयाणि स्पृहयाव स्पृहयाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अस्पृहयत् / अस्पृहयद् अस्पृहयताम् अस्पृहयन् मध्यम अस्पृहयः अस्पृहयतम् अस्पृहयत उत्तम अस्पृहयम् अस्पृहयाव अस्पृहयाम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम स्पृहयेत् / स्पृहयेद् स्पृहयेताम् स्पृहयेयुः मध्यम स्पृहयेः स्पृहयेतम् स्पृहयेत उत्तम स्पृहयेयम् स्पृहयेव स्पृहयेम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम स्पृहयिष्यति स्पृहयिष्यतः स्पृहयिष्यन्ति मध्यम स्पृहयिष्यसि स्पृहयिष्यथः स्पृहयिष्यथ उत्तम स्पृहयिष्यामि स्पृहयिष्यावः स्पृहयिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम स्पृहयिता स्पृहयितारौ स्पृहयितारः मध्यम स्पृहयितासि स्पृहयितास्थः स्पृहयितास्थ उत्तम स्पृहयितास्मि स्पृहयितास्वः स्पृहयितास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम स्पृहयाञ्चकार / स्पृहयामास / स्पृहयाम्बभूव स्पृहयाञ्चक्रतुः / स्पृहयामासतुः / स्पृहयाम्बभूवतुः स्पृहयाञ्चक्रुः / स्पृहयामासुः / स्पृहयाम्बभूवुः मध्यम स्पृहयाञ्चकर्थ / स्पृहयामासिथ / स्पृहयाम्बभूविथ स्पृहयाञ्चक्रथुः / स्पृहयामासथुः / स्पृहयाम्बभूवथुः स्पृहयाञ्चक्र / स्पृहयामास / स्पृहयाम्बभूव उत्तम स्पृहयाञ्चकर / स्पृहयाञ्चकार / स्पृहयामास / स्पृहयाम्बभूव स्पृहयाञ्चकृव / स्पृहयामासिव / स्पृहयाम्बभूविव स्पृहयाञ्चकृम / स्पृहयामासिम / स्पृहयाम्बभूविम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अपस्पृहत् / अपस्पृहद् अपस्पृहताम् अपस्पृहन् मध्यम अपस्पृहः अपस्पृहतम् अपस्पृहत उत्तम अपस्पृहम् अपस्पृहाव अपस्पृहाम
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम स्पृह्यात् / स्पृह्याद् स्पृह्यास्ताम् स्पृह्यासुः मध्यम स्पृह्याः स्पृह्यास्तम् स्पृह्यास्त उत्तम स्पृह्यासम् स्पृह्यास्व स्पृह्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अस्पृहयिष्यत् / अस्पृहयिष्यद् अस्पृहयिष्यताम् अस्पृहयिष्यन् मध्यम अस्पृहयिष्यः अस्पृहयिष्यतम् अस्पृहयिष्यत उत्तम अस्पृहयिष्यम् अस्पृहयिष्याव अस्पृहयिष्याम
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम स्पृहयते स्पृहयेते स्पृहयन्ते मध्यम स्पृहयसे स्पृहयेथे स्पृहयध्वे उत्तम स्पृहये स्पृहयावहे स्पृहयामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम स्पृहयताम् स्पृहयेताम् स्पृहयन्ताम् मध्यम स्पृहयस्व स्पृहयेथाम् स्पृहयध्वम् उत्तम स्पृहयै स्पृहयावहै स्पृहयामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अस्पृहयत अस्पृहयेताम् अस्पृहयन्त मध्यम अस्पृहयथाः अस्पृहयेथाम् अस्पृहयध्वम् उत्तम अस्पृहये अस्पृहयावहि अस्पृहयामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम स्पृहयेत स्पृहयेयाताम् स्पृहयेरन् मध्यम स्पृहयेथाः स्पृहयेयाथाम् स्पृहयेध्वम् उत्तम स्पृहयेय स्पृहयेवहि स्पृहयेमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम स्पृहयिष्यते स्पृहयिष्येते स्पृहयिष्यन्ते मध्यम स्पृहयिष्यसे स्पृहयिष्येथे स्पृहयिष्यध्वे उत्तम स्पृहयिष्ये स्पृहयिष्यावहे स्पृहयिष्यामहे
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम स्पृहयिता स्पृहयितारौ स्पृहयितारः मध्यम स्पृहयितासे स्पृहयितासाथे स्पृहयिताध्वे उत्तम स्पृहयिताहे स्पृहयितास्वहे स्पृहयितास्महे
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम स्पृहयाञ्चक्रे / स्पृहयामास / स्पृहयाम्बभूव स्पृहयाञ्चक्राते / स्पृहयामासतुः / स्पृहयाम्बभूवतुः स्पृहयाञ्चक्रिरे / स्पृहयामासुः / स्पृहयाम्बभूवुः मध्यम स्पृहयाञ्चकृषे / स्पृहयामासिथ / स्पृहयाम्बभूविथ स्पृहयाञ्चक्राथे / स्पृहयामासथुः / स्पृहयाम्बभूवथुः स्पृहयाञ्चकृढ्वे / स्पृहयामास / स्पृहयाम्बभूव उत्तम स्पृहयाञ्चक्रे / स्पृहयामास / स्पृहयाम्बभूव स्पृहयाञ्चकृवहे / स्पृहयामासिव / स्पृहयाम्बभूविव स्पृहयाञ्चकृमहे / स्पृहयामासिम / स्पृहयाम्बभूविम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अपस्पृहत अपस्पृहेताम् अपस्पृहन्त मध्यम अपस्पृहथाः अपस्पृहेथाम् अपस्पृहध्वम् उत्तम अपस्पृहे अपस्पृहावहि अपस्पृहामहि
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम स्पृहयिषीष्ट स्पृहयिषीयास्ताम् स्पृहयिषीरन् मध्यम स्पृहयिषीष्ठाः स्पृहयिषीयास्थाम् स्पृहयिषीढ्वम् / स्पृहयिषीध्वम् उत्तम स्पृहयिषीय स्पृहयिषीवहि स्पृहयिषीमहि
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अस्पृहयिष्यत अस्पृहयिष्येताम् अस्पृहयिष्यन्त मध्यम अस्पृहयिष्यथाः अस्पृहयिष्येथाम् अस्पृहयिष्यध्वम् उत्तम अस्पृहयिष्ये अस्पृहयिष्यावहि अस्पृहयिष्यामहि
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम स्पृह्यते स्पृह्येते स्पृह्यन्ते मध्यम स्पृह्यसे स्पृह्येथे स्पृह्यध्वे उत्तम स्पृह्ये स्पृह्यावहे स्पृह्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम स्पृह्यताम् स्पृह्येताम् स्पृह्यन्ताम् मध्यम स्पृह्यस्व स्पृह्येथाम् स्पृह्यध्वम् उत्तम स्पृह्यै स्पृह्यावहै स्पृह्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अस्पृह्यत अस्पृह्येताम् अस्पृह्यन्त मध्यम अस्पृह्यथाः अस्पृह्येथाम् अस्पृह्यध्वम् उत्तम अस्पृह्ये अस्पृह्यावहि अस्पृह्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम स्पृह्येत स्पृह्येयाताम् स्पृह्येरन् मध्यम स्पृह्येथाः स्पृह्येयाथाम् स्पृह्येध्वम् उत्तम स्पृह्येय स्पृह्येवहि स्पृह्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम स्पृहयिष्यते / स्पृहिष्यते स्पृहयिष्येते / स्पृहिष्येते स्पृहयिष्यन्ते / स्पृहिष्यन्ते मध्यम स्पृहयिष्यसे / स्पृहिष्यसे स्पृहयिष्येथे / स्पृहिष्येथे स्पृहयिष्यध्वे / स्पृहिष्यध्वे उत्तम स्पृहयिष्ये / स्पृहिष्ये स्पृहयिष्यावहे / स्पृहिष्यावहे स्पृहयिष्यामहे / स्पृहिष्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त स्पृहण — — स्पृहणम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त स्पृहक स्पृहकः स्पृहिका स्पृहकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त स्पृहयितृ स्पृहयिता स्पृहयित्री स्पृहयितृ
यत् विध्यर्थक कृदन्त स्पृह्य स्पृह्यः स्पृह्या स्पृह्यम्
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) स्पृहयितव्य स्पृहयितव्यः स्पृहयितव्या स्पृहयितव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त स्पृहणीय स्पृहणीयः स्पृहणीया स्पृहणीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) स्पृहित स्पृहितः स्पृहिता स्पृहितम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) स्पृहितवत् स्पृहितवान् स्पृहितवती स्पृहितवत् / स्पृहितवद्
शतृ वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) स्पृहयत् स्पृहयन् स्पृहयन्ती स्पृहयत् / स्पृहयद्
स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त स्पृहयिष्यत् स्पृहयिष्यन् स्पृहयिष्यती / स्पृहयिष्यन्ती स्पृहयिष्यत् / स्पृहयिष्यद्
शानच् वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद) स्पृहयमाण स्पृहयमाणः स्पृहयमाणा स्पृहयमाणम्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) स्पृहयित्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रस्पृहय्य — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) स्पृहयितुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय स्पृहम् — — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त स्पृढि — स्पृढिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त स्पृहयाम्बभूवस् स्पृहयाम्बभूवान् स्पृहयाम्बभूषी स्पृहयाम्बभूवत् / स्पृहयाम्बभूवद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।