🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:28:28 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

वेल (वेल)

चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0421
धात्वर्थ: कालोपदेशे — काल गणना करना, समय की गिनती करना, उपदेश करना, समय पर समझाना (to measure time, to preach, to explain on time)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमवेलयतिवेलयतःवेलयन्ति
मध्यमवेलयसिवेलयथःवेलयथ
उत्तमवेलयामिवेलयावःवेलयामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमवेलयतात् / वेलयताद् / वेलयतुवेलयताम्वेलयन्तु
मध्यमवेलय / वेलयतात् / वेलयताद्वेलयतम्वेलयत
उत्तमवेलयानिवेलयाववेलयाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअवेलयत् / अवेलयद्अवेलयताम्अवेलयन्
मध्यमअवेलयःअवेलयतम्अवेलयत
उत्तमअवेलयम्अवेलयावअवेलयाम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमवेलयेत् / वेलयेद्वेलयेताम्वेलयेयुः
मध्यमवेलयेःवेलयेतम्वेलयेत
उत्तमवेलयेयम्वेलयेववेलयेम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमवेलयिष्यतिवेलयिष्यतःवेलयिष्यन्ति
मध्यमवेलयिष्यसिवेलयिष्यथःवेलयिष्यथ
उत्तमवेलयिष्यामिवेलयिष्यावःवेलयिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमवेलयितावेलयितारौवेलयितारः
मध्यमवेलयितासिवेलयितास्थःवेलयितास्थ
उत्तमवेलयितास्मिवेलयितास्वःवेलयितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमवेलयाञ्चकार / वेलयामास / वेलयाम्बभूववेलयाञ्चक्रतुः / वेलयामासतुः / वेलयाम्बभूवतुःवेलयाञ्चक्रुः / वेलयामासुः / वेलयाम्बभूवुः
मध्यमवेलयाञ्चकर्थ / वेलयामासिथ / वेलयाम्बभूविथवेलयाञ्चक्रथुः / वेलयामासथुः / वेलयाम्बभूवथुःवेलयाञ्चक्र / वेलयामास / वेलयाम्बभूव
उत्तमवेलयाञ्चकर / वेलयाञ्चकार / वेलयामास / वेलयाम्बभूववेलयाञ्चकृव / वेलयामासिव / वेलयाम्बभूविववेलयाञ्चकृम / वेलयामासिम / वेलयाम्बभूविम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअविवेलत् / अविवेलद्अविवेलताम्अविवेलन्
मध्यमअविवेलःअविवेलतम्अविवेलत
उत्तमअविवेलम्अविवेलावअविवेलाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमवेल्यात् / वेल्याद्वेल्यास्ताम्वेल्यासुः
मध्यमवेल्याःवेल्यास्तम्वेल्यास्त
उत्तमवेल्यासम्वेल्यास्ववेल्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअवेलयिष्यत् / अवेलयिष्यद्अवेलयिष्यताम्अवेलयिष्यन्
मध्यमअवेलयिष्यःअवेलयिष्यतम्अवेलयिष्यत
उत्तमअवेलयिष्यम्अवेलयिष्यावअवेलयिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें