🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 10:22:42 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

छद (छद)

चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0481
धात्वर्थ: अपवारणे — हटाना, छिपाना, बचाना (to remove, to hide, to conceal)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमछदयतिछदयतःछदयन्ति
मध्यमछदयसिछदयथःछदयथ
उत्तमछदयामिछदयावःछदयामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमछदयतात् / छदयताद् / छदयतुछदयताम्छदयन्तु
मध्यमछदय / छदयतात् / छदयताद्छदयतम्छदयत
उत्तमछदयानिछदयावछदयाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअच्छदयत् / अच्छदयद्अच्छदयताम्अच्छदयन्
मध्यमअच्छदयःअच्छदयतम्अच्छदयत
उत्तमअच्छदयम्अच्छदयावअच्छदयाम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमछदयेत् / छदयेद्छदयेताम्छदयेयुः
मध्यमछदयेःछदयेतम्छदयेत
उत्तमछदयेयम्छदयेवछदयेम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमछदयिष्यतिछदयिष्यतःछदयिष्यन्ति
मध्यमछदयिष्यसिछदयिष्यथःछदयिष्यथ
उत्तमछदयिष्यामिछदयिष्यावःछदयिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमछदयिताछदयितारौछदयितारः
मध्यमछदयितासिछदयितास्थःछदयितास्थ
उत्तमछदयितास्मिछदयितास्वःछदयितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमछदयाञ्चकार / छदयामास / छदयाम्बभूवछदयाञ्चक्रतुः / छदयामासतुः / छदयाम्बभूवतुःछदयाञ्चक्रुः / छदयामासुः / छदयाम्बभूवुः
मध्यमछदयाञ्चकर्थ / छदयामासिथ / छदयाम्बभूविथछदयाञ्चक्रथुः / छदयामासथुः / छदयाम्बभूवथुःछदयाञ्चक्र / छदयामास / छदयाम्बभूव
उत्तमछदयाञ्चकर / छदयाञ्चकार / छदयामास / छदयाम्बभूवछदयाञ्चकृव / छदयामासिव / छदयाम्बभूविवछदयाञ्चकृम / छदयामासिम / छदयाम्बभूविम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअचच्छदत् / अचच्छदद्अचच्छदताम्अचच्छदन्
मध्यमअचच्छदःअचच्छदतम्अचच्छदत
उत्तमअचच्छदम्अचच्छदावअचच्छदाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमछद्यात् / छद्याद्छद्यास्ताम्छद्यासुः
मध्यमछद्याःछद्यास्तम्छद्यास्त
उत्तमछद्यासम्छद्यास्वछद्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअच्छदयिष्यत् / अच्छदयिष्यद्अच्छदयिष्यताम्अच्छदयिष्यन्
मध्यमअच्छदयिष्यःअच्छदयिष्यतम्अच्छदयिष्यत
उत्तमअच्छदयिष्यम्अच्छदयिष्यावअच्छदयिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें