🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 10:19:09 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

क्षम् (क्षमूँष्)

भ्वादिगण · आत्मनेपदी · धातुपाठ 01.0510
धात्वर्थ: सहने — सहन करना, क्षमा करना (to endure, to suffer, to forgive)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्षमतेक्षमेतेक्षमन्ते
मध्यमक्षमसेक्षमेथेक्षमध्वे
उत्तमक्षमेक्षमावहेक्षमामहे

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्षमताम्क्षमेताम्क्षमन्ताम्
मध्यमक्षमस्वक्षमेथाम्क्षमध्वम्
उत्तमक्षमैक्षमावहैक्षमामहै

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअक्षमतअक्षमेताम्अक्षमन्त
मध्यमअक्षमथाःअक्षमेथाम्अक्षमध्वम्
उत्तमअक्षमेअक्षमावहिअक्षमामहि

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्षमेतक्षमेयाताम्क्षमेरन्
मध्यमक्षमेथाःक्षमेयाथाम्क्षमेध्वम्
उत्तमक्षमेयक्षमेवहिक्षमेमहि

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्षंस्यते / क्षमिष्यतेक्षंस्येते / क्षमिष्येतेक्षंस्यन्ते / क्षमिष्यन्ते
मध्यमक्षंस्यसे / क्षमिष्यसेक्षंस्येथे / क्षमिष्येथेक्षंस्यध्वे / क्षमिष्यध्वे
उत्तमक्षंस्ये / क्षमिष्येक्षंस्यावहे / क्षमिष्यावहेक्षंस्यामहे / क्षमिष्यामहे

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्षन्ता / क्षमिताक्षन्तारौ / क्षमितारौक्षन्तारः / क्षमितारः
मध्यमक्षन्तासे / क्षमितासेक्षन्तासाथे / क्षमितासाथेक्षन्ताध्वे / क्षमिताध्वे
उत्तमक्षन्ताहे / क्षमिताहेक्षन्तास्वहे / क्षमितास्वहेक्षन्तास्महे / क्षमितास्महे

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमचक्षमेचक्षमातेचक्षमिरे
मध्यमचक्षंसे / चक्षमिषेचक्षमाथेचक्षन्ध्वे / चक्षमिध्वे
उत्तमचक्षमेचक्षण्वहे / चक्षमिवहेचक्षण्महे / चक्षमिमहे

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअक्षंस्त / अक्षमिष्टअक्षंसाताम् / अक्षमिषाताम्अक्षंसत / अक्षमिषत
मध्यमअक्षंस्थाः / अक्षमिष्ठाःअक्षंसाथाम् / अक्षमिषाथाम्अक्षन्ध्वम् / अक्षमिध्वम्
उत्तमअक्षंसि / अक्षमिषिअक्षंस्वहि / अक्षमिष्वहिअक्षंस्महि / अक्षमिष्महि

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्षंसीष्ट / क्षमिषीष्टक्षंसीयास्ताम् / क्षमिषीयास्ताम्क्षंसीरन् / क्षमिषीरन्
मध्यमक्षंसीष्ठाः / क्षमिषीष्ठाःक्षंसीयास्थाम् / क्षमिषीयास्थाम्क्षंसीध्वम् / क्षमिषीध्वम्
उत्तमक्षंसीय / क्षमिषीयक्षंसीवहि / क्षमिषीवहिक्षंसीमहि / क्षमिषीमहि

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअक्षंस्यत / अक्षमिष्यतअक्षंस्येताम् / अक्षमिष्येताम्अक्षंस्यन्त / अक्षमिष्यन्त
मध्यमअक्षंस्यथाः / अक्षमिष्यथाःअक्षंस्येथाम् / अक्षमिष्येथाम्अक्षंस्यध्वम् / अक्षमिष्यध्वम्
उत्तमअक्षंस्ये / अक्षमिष्येअक्षंस्यावहि / अक्षमिष्यावहिअक्षंस्यामहि / अक्षमिष्यामहि

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें