२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें
दय् (दयँ)
भ्वादिगण · आत्मनेपदी · धातुपाठ 01.0553
धात्वर्थ: दानगतिरक्षणहिंसाऽदानेषु — दान देना, जाना, पालन करना, रक्षा करना, मार डालना, दुख देना, ग्रहण करना (to accept, to recieve, to obtain, to go, to protect, to kill, to hurt, to injure, to acce…)
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
दयते
दयेते
दयन्ते
मध्यम
दयसे
दयेथे
दयध्वे
उत्तम
दये
दयावहे
दयामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
दयताम्
दयेताम्
दयन्ताम्
मध्यम
दयस्व
दयेथाम्
दयध्वम्
उत्तम
दयै
दयावहै
दयामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अदयत
अदयेताम्
अदयन्त
मध्यम
अदयथाः
अदयेथाम्
अदयध्वम्
उत्तम
अदये
अदयावहि
अदयामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
दयेत
दयेयाताम्
दयेरन्
मध्यम
दयेथाः
दयेयाथाम्
दयेध्वम्
उत्तम
दयेय
दयेवहि
दयेमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
दयिष्यते
दयिष्येते
दयिष्यन्ते
मध्यम
दयिष्यसे
दयिष्येथे
दयिष्यध्वे
उत्तम
दयिष्ये
दयिष्यावहे
दयिष्यामहे
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
दयिता
दयितारौ
दयितारः
मध्यम
दयितासे
दयितासाथे
दयिताध्वे
उत्तम
दयिताहे
दयितास्वहे
दयितास्महे
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
दयाञ्चक्रे / दयामास / दयाम्बभूव
दयाञ्चक्राते / दयामासतुः / दयाम्बभूवतुः
दयाञ्चक्रिरे / दयामासुः / दयाम्बभूवुः
मध्यम
दयाञ्चकृषे / दयामासिथ / दयाम्बभूविथ
दयाञ्चक्राथे / दयामासथुः / दयाम्बभूवथुः
दयाञ्चकृढ्वे / दयामास / दयाम्बभूव
उत्तम
दयाञ्चक्रे / दयामास / दयाम्बभूव
दयाञ्चकृवहे / दयामासिव / दयाम्बभूविव
दयाञ्चकृमहे / दयामासिम / दयाम्बभूविम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अदयिष्ट
अदयिषाताम्
अदयिषत
मध्यम
अदयिष्ठाः
अदयिषाथाम्
अदयिढ्वम् / अदयिध्वम्
उत्तम
अदयिषि
अदयिष्वहि
अदयिष्महि
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
दयिषीष्ट
दयिषीयास्ताम्
दयिषीरन्
मध्यम
दयिषीष्ठाः
दयिषीयास्थाम्
दयिषीढ्वम् / दयिषीध्वम्
उत्तम
दयिषीय
दयिषीवहि
दयिषीमहि
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अदयिष्यत
अदयिष्येताम्
अदयिष्यन्त
मध्यम
अदयिष्यथाः
अदयिष्येथाम्
अदयिष्यध्वम्
उत्तम
अदयिष्ये
अदयिष्यावहि
अदयिष्यामहि
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
दय्यते
दय्येते
दय्यन्ते
मध्यम
दय्यसे
दय्येथे
दय्यध्वे
उत्तम
दय्ये
दय्यावहे
दय्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
दय्यताम्
दय्येताम्
दय्यन्ताम्
मध्यम
दय्यस्व
दय्येथाम्
दय्यध्वम्
उत्तम
दय्यै
दय्यावहै
दय्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अदय्यत
अदय्येताम्
अदय्यन्त
मध्यम
अदय्यथाः
अदय्येथाम्
अदय्यध्वम्
उत्तम
अदय्ये
अदय्यावहि
अदय्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
दय्येत
दय्येयाताम्
दय्येरन्
मध्यम
दय्येथाः
दय्येयाथाम्
दय्येध्वम्
उत्तम
दय्येय
दय्येवहि
दय्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
दयिष्यते
दयिष्येते
दयिष्यन्ते
मध्यम
दयिष्यसे
दयिष्येथे
दयिष्यध्वे
उत्तम
दयिष्ये
दयिष्यावहे
दयिष्यामहे
प्रत्यय
प्रयोग / अर्थ
प्रातिपदिक / अव्यय
पुंलिङ्ग
स्त्रीलिङ्ग
नपुंसकलिङ्ग
ल्युट्
भाववाचक/करणवाचक कृदन्त
दयन
—
—
दयनम्
ण्वुल्
कर्तृवाचक कृदन्त
दायक
दायकः
दायिका
दायकम्
तृच्
कर्तृवाचक कृदन्त
दयितृ
दयिता
दयित्री
दयितृ
ण्यत्
विध्यर्थक कृदन्त
दाय्य
दाय्यः
दाय्या
दाय्यम्
तव्य
विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए)
दयितव्य
दयितव्यः
दयितव्या
दयितव्यम्
अनीयर्
विध्यर्थक कृदन्त
दयनीय
दयनीयः
दयनीया
दयनीयम्
क्त
भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा)
दयित
दयितः
दयिता
दयितम्
क्तवतु
भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा)
दयितवत्
दयितवान्
दयितवती
दयितवत् / दयितवद्
शानच्
वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद)
दयमान
दयमानः
दयमाना
दयमानम्
क्त्वा
पूर्वकालिक अव्यय (करके)
दयित्वा
—
—
—
ल्यप्
पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके)
प्रदय्य
—
—
—
तुमुन्
निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए)
दयितुम्
—
—
—
णमुल्
पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय
दायम्
—
—
—
घञ्
भाववाचक कृदन्त
दाय
दायः
—
—
क्तिन्
भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त
त्ति
—
त्तिः
—
क्वसु
भूतकालिक (लिट्) कृदन्त
दयाम्बभूवस्
दयाम्बभूवान्
दयाम्बभूषी
दयाम्बभूवत् / दयाम्बभूवद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।
ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।