🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 05:15:54 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

दय् (दयँ)

भ्वादिगण · आत्मनेपदी · धातुपाठ 01.0553
धात्वर्थ: दानगतिरक्षणहिंसाऽदानेषु — दान देना, जाना, पालन करना, रक्षा करना, मार डालना, दुख देना, ग्रहण करना (to accept, to recieve, to obtain, to go, to protect, to kill, to hurt, to injure, to acce…)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदयतेदयेतेदयन्ते
मध्यमदयसेदयेथेदयध्वे
उत्तमदयेदयावहेदयामहे

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदयताम्दयेताम्दयन्ताम्
मध्यमदयस्वदयेथाम्दयध्वम्
उत्तमदयैदयावहैदयामहै

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअदयतअदयेताम्अदयन्त
मध्यमअदयथाःअदयेथाम्अदयध्वम्
उत्तमअदयेअदयावहिअदयामहि

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदयेतदयेयाताम्दयेरन्
मध्यमदयेथाःदयेयाथाम्दयेध्वम्
उत्तमदयेयदयेवहिदयेमहि

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदयिष्यतेदयिष्येतेदयिष्यन्ते
मध्यमदयिष्यसेदयिष्येथेदयिष्यध्वे
उत्तमदयिष्येदयिष्यावहेदयिष्यामहे

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदयितादयितारौदयितारः
मध्यमदयितासेदयितासाथेदयिताध्वे
उत्तमदयिताहेदयितास्वहेदयितास्महे

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदयाञ्चक्रे / दयामास / दयाम्बभूवदयाञ्चक्राते / दयामासतुः / दयाम्बभूवतुःदयाञ्चक्रिरे / दयामासुः / दयाम्बभूवुः
मध्यमदयाञ्चकृषे / दयामासिथ / दयाम्बभूविथदयाञ्चक्राथे / दयामासथुः / दयाम्बभूवथुःदयाञ्चकृढ्वे / दयामास / दयाम्बभूव
उत्तमदयाञ्चक्रे / दयामास / दयाम्बभूवदयाञ्चकृवहे / दयामासिव / दयाम्बभूविवदयाञ्चकृमहे / दयामासिम / दयाम्बभूविम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअदयिष्टअदयिषाताम्अदयिषत
मध्यमअदयिष्ठाःअदयिषाथाम्अदयिढ्वम् / अदयिध्वम्
उत्तमअदयिषिअदयिष्वहिअदयिष्महि

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदयिषीष्टदयिषीयास्ताम्दयिषीरन्
मध्यमदयिषीष्ठाःदयिषीयास्थाम्दयिषीढ्वम् / दयिषीध्वम्
उत्तमदयिषीयदयिषीवहिदयिषीमहि

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअदयिष्यतअदयिष्येताम्अदयिष्यन्त
मध्यमअदयिष्यथाःअदयिष्येथाम्अदयिष्यध्वम्
उत्तमअदयिष्येअदयिष्यावहिअदयिष्यामहि

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें