🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:19:06 AM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

बल् (बलँ)

चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0123
धात्वर्थ: प्राणने — बलयुक्त होना या करना, स्पष्ट करना (to have power, to gain power, to explain)

🔎 आपका लिखा रूप आबालम् — अव्यय — आ + बल् + णमुल् (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय) (रंगीन खाना)

प्रत्ययप्रयोग / अर्थप्रातिपदिक / अव्ययपुंलिङ्गस्त्रीलिङ्गनपुंसकलिङ्ग
ल्युट्भाववाचक/करणवाचक कृदन्तबलन——बलनम्
ण्वुल्कर्तृवाचक कृदन्तबलकबलकःबलिकाबलकम्
तृच्कर्तृवाचक कृदन्तबलयितृबलयिताबलयित्रीबलयितृ
यत्विध्यर्थक कृदन्तबल्यबल्यःबल्याबल्यम्
तव्यविध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए)बलयितव्यबलयितव्यःबलयितव्याबलयितव्यम्
अनीयर्विध्यर्थक कृदन्तबलनीयबलनीयःबलनीयाबलनीयम्
क्तभूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा)बलितबलितःबलिताबलितम्
क्तवतुभूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा)बलितवत्बलितवान्बलितवतीबलितवत् / बलितवद्
शतृवर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद)बलयत्बलयन्बलयन्तीबलयत् / बलयद्
स्य-शतृभविष्यत्कालिक कृदन्तबलयिष्यत्बलयिष्यन्बलयिष्यती / बलयिष्यन्तीबलयिष्यत् / बलयिष्यद्
शानच्वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद)बलयमानबलयमानःबलयमानाबलयमानम्
क्त्वापूर्वकालिक अव्यय (करके)बलयित्वा———
ल्यप्पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके)प्रबलय्य———
तुमुन्निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए)बलयितुम्———
णमुल्पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्ययबालम्———
क्तिन्भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्तबल्ति—बल्तिः—
क्वसुभूतकालिक (लिट्) कृदन्तबलयाम्बभूवस्बलयाम्बभूवान्बलयाम्बभूषीबलयाम्बभूवत् / बलयाम्बभूवद्

इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें