🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:31:29 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

बल् (बलँ)

भ्वादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 01.0974
धात्वर्थ: प्राणने धान्यावरोधने च — बल युक्त होना, जीना, धान्य संचय करना, द्रव्य को रोकना (to breathe, to be powerful, to collect grains)

🔎 आपका लिखा रूप आबाल्यम् — बाल्य (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: आ + बल् + ण्यत् (रंगीन खाना)

प्रत्ययप्रयोग / अर्थप्रातिपदिक / अव्ययपुंलिङ्गस्त्रीलिङ्गनपुंसकलिङ्ग
ल्युट्भाववाचक/करणवाचक कृदन्तबलन——बलनम्
ण्वुल्कर्तृवाचक कृदन्तबालकबालकःबालिकाबालकम्
तृच्कर्तृवाचक कृदन्तबलितृबलिताबलित्रीबलितृ
ण्यत्विध्यर्थक कृदन्तबाल्यबाल्यःबाल्याबाल्यम्
तव्यविध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए)बलितव्यबलितव्यःबलितव्याबलितव्यम्
अनीयर्विध्यर्थक कृदन्तबलनीयबलनीयःबलनीयाबलनीयम्
क्तभूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा)बलितबलितःबलिताबलितम्
क्तवतुभूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा)बलितवत्बलितवान्बलितवतीबलितवत् / बलितवद्
शतृवर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद)बलत्बलन्बलन्तीबलत् / बलद्
स्य-शतृभविष्यत्कालिक कृदन्तबलिष्यत्बलिष्यन्बलिष्यती / बलिष्यन्तीबलिष्यत् / बलिष्यद्
क्त्वापूर्वकालिक अव्यय (करके)बलित्वा———
ल्यप्पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके)प्रबल्य———
तुमुन्निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए)बलितुम्———
णमुल्पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्ययबालम्———
घञ्भाववाचक कृदन्तबालबालः——
क्तिन्भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्तबल्ति—बल्तिः—
क्वसुभूतकालिक (लिट्) कृदन्तबेलिवस्बेलिवान्बेलुषीबेलिवत् / बेलिवद्

इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬