🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:30:19 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

अव् (अवँ)

भ्वादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 01.0684
धात्वर्थ: रक्षणगतिकान्तिप्रीतितृप्त्यवगमप्रवेशश्रवणस्वाम्यर्थयाचनक्रियेच्छादीप्त्यवाप्त्यालिङ्गनहिंसादानभागवृद्धिषु — संरक्षण करना, जाना, कामना करना, प्रेम करना, संतुष्ट करना, आनन्दित करना, प्रवेश करना, सुनना, मालिक होना, आज्ञा करना, मांगना, कर्म करना, कान्तियुक्त होना,प्राप्त होना, आलिंगन करना, मार डालना, दुख होना, ग्रहण करना, ग्रहण होना, बढ़ाना, शक्तिमान होना (to protect,to go, to desire, to wish, to love, to please, to satisfy, to enter, to hear, …)

🔎 आपका लिखा रूप उपवन् — वस् (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: उप + अव् + क्वसु (रंगीन खाना)

प्रत्ययप्रयोग / अर्थप्रातिपदिक / अव्ययपुंलिङ्गस्त्रीलिङ्गनपुंसकलिङ्ग
ल्युट्भाववाचक/करणवाचक कृदन्तअवन——अवनम्
ण्वुल्कर्तृवाचक कृदन्तआवकआवकःआविकाआवकम्
तृच्कर्तृवाचक कृदन्तअवितृअविताअवित्रीअवितृ
ण्यत्विध्यर्थक कृदन्तआव्यआव्यःआव्याआव्यम्
तव्यविध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए)अवितव्यअवितव्यःअवितव्याअवितव्यम्
अनीयर्विध्यर्थक कृदन्तअवनीयअवनीयःअवनीयाअवनीयम्
क्तभूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा)अवितअवितःअविताअवितम्
क्तवतुभूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा)अवितवत्अवितवान्अवितवतीअवितवत् / अवितवद्
शतृवर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद)अवत्अवन्अवन्तीअवत् / अवद्
स्य-शतृभविष्यत्कालिक कृदन्तअविष्यत्अविष्यन्अविष्यती / अविष्यन्तीअविष्यत् / अविष्यद्
क्त्वापूर्वकालिक अव्यय (करके)अवित्वा———
ल्यप्पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके)प्राव्य———
तुमुन्निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए)अवितुम्———
णमुल्पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्ययआवम्———
घञ्भाववाचक कृदन्तआवआवः——
क्तिन्भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्तऊति—ऊतिः—
क्वसुभूतकालिक (लिट्) कृदन्तवस्वान्उषीवत् / वद्

इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें