२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
कृष् (कृषँ)
भ्वादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 01.1145
धात्वर्थ: विलेखने — कृषिकर्म करना, जोतना, हल चलाना (to farm, to plow, to cultivate)
कर्तरि — परस्मैपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम कर्षति कर्षतः कर्षन्ति मध्यम कर्षसि कर्षथः कर्षथ उत्तम कर्षामि कर्षावः कर्षामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम कर्षतात् / कर्षताद् / कर्षतु कर्षताम् कर्षन्तु मध्यम कर्ष / कर्षतात् / कर्षताद् कर्षतम् कर्षत उत्तम कर्षाणि कर्षाव कर्षाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अकर्षत् / अकर्षद् अकर्षताम् अकर्षन् मध्यम अकर्षः अकर्षतम् अकर्षत उत्तम अकर्षम् अकर्षाव अकर्षाम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम कर्षेत् / कर्षेद् कर्षेताम् कर्षेयुः मध्यम कर्षेः कर्षेतम् कर्षेत उत्तम कर्षेयम् कर्षेव कर्षेम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम कर्क्ष्यति / क्रक्ष्यति कर्क्ष्यतः / क्रक्ष्यतः कर्क्ष्यन्ति / क्रक्ष्यन्ति मध्यम कर्क्ष्यसि / क्रक्ष्यसि कर्क्ष्यथः / क्रक्ष्यथः कर्क्ष्यथ / क्रक्ष्यथ उत्तम कर्क्ष्यामि / क्रक्ष्यामि कर्क्ष्यावः / क्रक्ष्यावः कर्क्ष्यामः / क्रक्ष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम कर्ष्टा / क्रष्टा कर्ष्टारौ / क्रष्टारौ कर्ष्टारः / क्रष्टारः मध्यम कर्ष्टासि / क्रष्टासि कर्ष्टास्थः / क्रष्टास्थः कर्ष्टास्थ / क्रष्टास्थ उत्तम कर्ष्टास्मि / क्रष्टास्मि कर्ष्टास्वः / क्रष्टास्वः कर्ष्टास्मः / क्रष्टास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम चकर्ष चकृषतुः चकृषुः मध्यम चकर्षिथ चकृषथुः चकृष उत्तम चकर्ष चकृषिव चकृषिम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अकार्क्षीत् / अकार्क्षीद् / अकृक्षत् / अकृक्षद् / अक्राक्षीत् / अक्राक्षीद् अकार्ष्टाम् / अकृक्षताम् / अक्राष्टाम् अकार्क्षुः / अकृक्षन् / अक्राक्षुः मध्यम अकार्क्षीः / अकृक्षः / अक्राक्षीः अकार्ष्टम् / अकृक्षतम् / अक्राष्टम् अकार्ष्ट / अकृक्षत / अक्राष्ट उत्तम अकार्क्षम् / अकृक्षम् / अक्राक्षम् अकार्क्ष्व / अकृक्षाव / अक्राक्ष्व अकार्क्ष्म / अकृक्षाम / अक्राक्ष्म
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम कृष्यात् / कृष्याद् कृष्यास्ताम् कृष्यासुः मध्यम कृष्याः कृष्यास्तम् कृष्यास्त उत्तम कृष्यासम् कृष्यास्व कृष्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अकर्क्ष्यत् / अकर्क्ष्यद् / अक्रक्ष्यत् / अक्रक्ष्यद् अकर्क्ष्यताम् / अक्रक्ष्यताम् अकर्क्ष्यन् / अक्रक्ष्यन् मध्यम अकर्क्ष्यः / अक्रक्ष्यः अकर्क्ष्यतम् / अक्रक्ष्यतम् अकर्क्ष्यत / अक्रक्ष्यत उत्तम अकर्क्ष्यम् / अक्रक्ष्यम् अकर्क्ष्याव / अक्रक्ष्याव अकर्क्ष्याम / अक्रक्ष्याम
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम कृष्यते कृष्येते कृष्यन्ते मध्यम कृष्यसे कृष्येथे कृष्यध्वे उत्तम कृष्ये कृष्यावहे कृष्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम कृष्यताम् कृष्येताम् कृष्यन्ताम् मध्यम कृष्यस्व कृष्येथाम् कृष्यध्वम् उत्तम कृष्यै कृष्यावहै कृष्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अकृष्यत अकृष्येताम् अकृष्यन्त मध्यम अकृष्यथाः अकृष्येथाम् अकृष्यध्वम् उत्तम अकृष्ये अकृष्यावहि अकृष्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम कृष्येत कृष्येयाताम् कृष्येरन् मध्यम कृष्येथाः कृष्येयाथाम् कृष्येध्वम् उत्तम कृष्येय कृष्येवहि कृष्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम कर्क्ष्यते / क्रक्ष्यते कर्क्ष्येते / क्रक्ष्येते कर्क्ष्यन्ते / क्रक्ष्यन्ते मध्यम कर्क्ष्यसे / क्रक्ष्यसे कर्क्ष्येथे / क्रक्ष्येथे कर्क्ष्यध्वे / क्रक्ष्यध्वे उत्तम कर्क्ष्ये / क्रक्ष्ये कर्क्ष्यावहे / क्रक्ष्यावहे कर्क्ष्यामहे / क्रक्ष्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त कर्षण — — कर्षणम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त कर्षक कर्षकः कर्षिका कर्षकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त क्रष्टृ क्रष्टा क्रष्ट्री क्रष्टृ
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) क्रष्टव्य क्रष्टव्यः क्रष्टव्या क्रष्टव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त कर्षणीय कर्षणीयः कर्षणीया कर्षणीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) कृष्ट कृष्टः कृष्टा कृष्टम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) कृष्टवत् कृष्टवान् कृष्टवती कृष्टवत् / कृष्टवद्
शतृ वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) कर्षत् कर्षन् कर्षन्ती कर्षत् / कर्षद्
स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त क्रक्ष्यत् क्रक्ष्यन् क्रक्ष्यती / क्रक्ष्यन्ती क्रक्ष्यत् / क्रक्ष्यद्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) कृष्ट्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रकृष्य — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) क्रष्टुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय कर्षम् — — —
घञ् भाववाचक कृदन्त कर्ष कर्षः — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त कृष्टि — कृष्टिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त चकृष्वस् चकृष्वान् चकृषुषी चकृष्वत् / चकृष्वद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।