२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें
सच् (षचँ)
भ्वादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 01.1152
धात्वर्थ: समवाये — अच्छी तरह से समझना, संबंधी होना, संसर्गी होना (to understand clearly, to be related, to be connected, to carry germs)
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
सचति
सचतः
सचन्ति
मध्यम
सचसि
सचथः
सचथ
उत्तम
सचामि
सचावः
सचामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
सचतात् / सचताद् / सचतु
सचताम्
सचन्तु
मध्यम
सच / सचतात् / सचताद्
सचतम्
सचत
उत्तम
सचानि
सचाव
सचाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
असचत् / असचद्
असचताम्
असचन्
मध्यम
असचः
असचतम्
असचत
उत्तम
असचम्
असचाव
असचाम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
सचेत् / सचेद्
सचेताम्
सचेयुः
मध्यम
सचेः
सचेतम्
सचेत
उत्तम
सचेयम्
सचेव
सचेम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
सचिष्यति
सचिष्यतः
सचिष्यन्ति
मध्यम
सचिष्यसि
सचिष्यथः
सचिष्यथ
उत्तम
सचिष्यामि
सचिष्यावः
सचिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
सचिता
सचितारौ
सचितारः
मध्यम
सचितासि
सचितास्थः
सचितास्थ
उत्तम
सचितास्मि
सचितास्वः
सचितास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
ससाच
सेचतुः
सेचुः
मध्यम
सेचिथ
सेचथुः
सेच
उत्तम
ससच / ससाच
सेचिव
सेचिम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
असचीत् / असचीद् / असाचीत् / असाचीद्
असचिष्टाम् / असाचिष्टाम्
असचिषुः / असाचिषुः
मध्यम
असचीः / असाचीः
असचिष्टम् / असाचिष्टम्
असचिष्ट / असाचिष्ट
उत्तम
असचिषम् / असाचिषम्
असचिष्व / असाचिष्व
असचिष्म / असाचिष्म
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
सच्यात् / सच्याद्
सच्यास्ताम्
सच्यासुः
मध्यम
सच्याः
सच्यास्तम्
सच्यास्त
उत्तम
सच्यासम्
सच्यास्व
सच्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
असचिष्यत् / असचिष्यद्
असचिष्यताम्
असचिष्यन्
मध्यम
असचिष्यः
असचिष्यतम्
असचिष्यत
उत्तम
असचिष्यम्
असचिष्याव
असचिष्याम
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
सचते
सचेते
सचन्ते
मध्यम
सचसे
सचेथे
सचध्वे
उत्तम
सचे
सचावहे
सचामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
सचताम्
सचेताम्
सचन्ताम्
मध्यम
सचस्व
सचेथाम्
सचध्वम्
उत्तम
सचै
सचावहै
सचामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
असचत
असचेताम्
असचन्त
मध्यम
असचथाः
असचेथाम्
असचध्वम्
उत्तम
असचे
असचावहि
असचामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
सचेत
सचेयाताम्
सचेरन्
मध्यम
सचेथाः
सचेयाथाम्
सचेध्वम्
उत्तम
सचेय
सचेवहि
सचेमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
सचिष्यते
सचिष्येते
सचिष्यन्ते
मध्यम
सचिष्यसे
सचिष्येथे
सचिष्यध्वे
उत्तम
सचिष्ये
सचिष्यावहे
सचिष्यामहे
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
सचिता
सचितारौ
सचितारः
मध्यम
सचितासे
सचितासाथे
सचिताध्वे
उत्तम
सचिताहे
सचितास्वहे
सचितास्महे
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
सेचे
सेचाते
सेचिरे
मध्यम
सेचिषे
सेचाथे
सेचिध्वे
उत्तम
सेचे
सेचिवहे
सेचिमहे
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
असचिष्ट
असचिषाताम्
असचिषत
मध्यम
असचिष्ठाः
असचिषाथाम्
असचिध्वम्
उत्तम
असचिषि
असचिष्वहि
असचिष्महि
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
सचिषीष्ट
सचिषीयास्ताम्
सचिषीरन्
मध्यम
सचिषीष्ठाः
सचिषीयास्थाम्
सचिषीध्वम्
उत्तम
सचिषीय
सचिषीवहि
सचिषीमहि
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
असचिष्यत
असचिष्येताम्
असचिष्यन्त
मध्यम
असचिष्यथाः
असचिष्येथाम्
असचिष्यध्वम्
उत्तम
असचिष्ये
असचिष्यावहि
असचिष्यामहि
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
सच्यते
सच्येते
सच्यन्ते
मध्यम
सच्यसे
सच्येथे
सच्यध्वे
उत्तम
सच्ये
सच्यावहे
सच्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
सच्यताम्
सच्येताम्
सच्यन्ताम्
मध्यम
सच्यस्व
सच्येथाम्
सच्यध्वम्
उत्तम
सच्यै
सच्यावहै
सच्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
असच्यत
असच्येताम्
असच्यन्त
मध्यम
असच्यथाः
असच्येथाम्
असच्यध्वम्
उत्तम
असच्ये
असच्यावहि
असच्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
सच्येत
सच्येयाताम्
सच्येरन्
मध्यम
सच्येथाः
सच्येयाथाम्
सच्येध्वम्
उत्तम
सच्येय
सच्येवहि
सच्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
सचिष्यते
सचिष्येते
सचिष्यन्ते
मध्यम
सचिष्यसे
सचिष्येथे
सचिष्यध्वे
उत्तम
सचिष्ये
सचिष्यावहे
सचिष्यामहे
प्रत्यय
प्रयोग / अर्थ
प्रातिपदिक / अव्यय
पुंलिङ्ग
स्त्रीलिङ्ग
नपुंसकलिङ्ग
ल्युट्
भाववाचक/करणवाचक कृदन्त
सचन
—
—
सचनम्
ण्वुल्
कर्तृवाचक कृदन्त
साचक
साचकः
साचिका
साचकम्
तृच्
कर्तृवाचक कृदन्त
सचितृ
सचिता
सचित्री
सचितृ
ण्यत्
विध्यर्थक कृदन्त
साच्य
साच्यः
साच्या
साच्यम्
तव्य
विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए)
सचितव्य
सचितव्यः
सचितव्या
सचितव्यम्
अनीयर्
विध्यर्थक कृदन्त
सचनीय
सचनीयः
सचनीया
सचनीयम्
क्त
भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा)
सचित
सचितः
सचिता
सचितम्
क्तवतु
भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा)
सचितवत्
सचितवान्
सचितवती
सचितवत् / सचितवद्
शतृ
वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद)
सचत्
सचन्
सचन्ती
सचत् / सचद्
स्य-शतृ
भविष्यत्कालिक कृदन्त
सचिष्यत्
सचिष्यन्
सचिष्यती / सचिष्यन्ती
सचिष्यत् / सचिष्यद्
शानच्
वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद)
सचमान
सचमानः
सचमाना
सचमानम्
क्त्वा
पूर्वकालिक अव्यय (करके)
सचित्वा
—
—
—
ल्यप्
पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके)
प्रसच्य
—
—
—
तुमुन्
निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए)
सचितुम्
—
—
—
णमुल्
पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय
साचम्
—
—
—
घञ्
भाववाचक कृदन्त
साक
साकः
—
—
क्तिन्
भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त
सक्ति
—
सक्तिः
—
क्वसु
भूतकालिक (लिट्) कृदन्त
सेचिवस्
सेचिवान्
सेचुषी
सेचिवत् / सेचिवद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।
ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।