२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
चक्ष् (चक्षिङ्)
अदादिगण · आत्मनेपदी · धातुपाठ 02.0007
धात्वर्थ: व्यक्तायां वाचि — स्पष्ट बोलना (to articulate, to speak clearly)
कर्तरि — परस्मैपद कर्तरि — आत्मनेपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम क्शास्यति / ख्यास्यति क्शास्यतः / ख्यास्यतः क्शास्यन्ति / ख्यास्यन्ति मध्यम क्शास्यसि / ख्यास्यसि क्शास्यथः / ख्यास्यथः क्शास्यथ / ख्यास्यथ उत्तम क्शास्यामि / ख्यास्यामि क्शास्यावः / ख्यास्यावः क्शास्यामः / ख्यास्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम क्शाता / ख्याता क्शातारौ / ख्यातारौ क्शातारः / ख्यातारः मध्यम क्शातासि / ख्यातासि क्शातास्थः / ख्यातास्थः क्शातास्थ / ख्यातास्थ उत्तम क्शातास्मि / ख्यातास्मि क्शातास्वः / ख्यातास्वः क्शातास्मः / ख्यातास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम चक्शौ / चख्यौ चक्शतुः / चख्यतुः चक्शुः / चख्युः मध्यम चक्शाथ / चक्शिथ / चख्याथ / चख्यिथ चक्शथुः / चख्यथुः चक्श / चख्य उत्तम चक्शौ / चख्यौ चक्शिव / चख्यिव चक्शिम / चख्यिम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अक्शासीत् / अक्शासीद् / अख्यत् / अख्यद् अक्शासिष्टाम् / अख्यताम् अक्शासिषुः / अख्यन् मध्यम अक्शासीः / अख्यः अक्शासिष्टम् / अख्यतम् अक्शासिष्ट / अख्यत उत्तम अक्शासिषम् / अख्यम् अक्शासिष्व / अख्याव अक्शासिष्म / अख्याम
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम क्शायात् / क्शायाद् / क्शेयात् / क्शेयाद् / ख्यायात् / ख्यायाद् / ख्येयात् / ख्येयाद् क्शायास्ताम् / क्शेयास्ताम् / ख्यायास्ताम् / ख्येयास्ताम् क्शायासुः / क्शेयासुः / ख्यायासुः / ख्येयासुः मध्यम क्शायाः / क्शेयाः / ख्यायाः / ख्येयाः क्शायास्तम् / क्शेयास्तम् / ख्यायास्तम् / ख्येयास्तम् क्शायास्त / क्शेयास्त / ख्यायास्त / ख्येयास्त उत्तम क्शायासम् / क्शेयासम् / ख्यायासम् / ख्येयासम् क्शायास्व / क्शेयास्व / ख्यायास्व / ख्येयास्व क्शायास्म / क्शेयास्म / ख्यायास्म / ख्येयास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अक्शास्यत् / अक्शास्यद् / अख्यास्यत् / अख्यास्यद् अक्शास्यताम् / अख्यास्यताम् अक्शास्यन् / अख्यास्यन् मध्यम अक्शास्यः / अख्यास्यः अक्शास्यतम् / अख्यास्यतम् अक्शास्यत / अख्यास्यत उत्तम अक्शास्यम् / अख्यास्यम् अक्शास्याव / अख्यास्याव अक्शास्याम / अख्यास्याम
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम चष्टे चक्षाते चक्षते मध्यम चक्षे चक्षाथे चड्ढ्वे उत्तम चक्षे चक्ष्वहे चक्ष्महे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम चष्टाम् चक्षाताम् चक्षताम् मध्यम चक्ष्व चक्षाथाम् चड्ढ्वम् उत्तम चक्षै चक्षावहै चक्षामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अचष्ट अचक्षाताम् अचक्षत मध्यम अचष्ठाः अचक्षाथाम् अचड्ढ्वम् उत्तम अचक्षि अचक्ष्वहि अचक्ष्महि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम चक्षीत चक्षीयाताम् चक्षीरन् मध्यम चक्षीथाः चक्षीयाथाम् चक्षीध्वम् उत्तम चक्षीय चक्षीवहि चक्षीमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम क्शास्यते / ख्यास्यते क्शास्येते / ख्यास्येते क्शास्यन्ते / ख्यास्यन्ते मध्यम क्शास्यसे / ख्यास्यसे क्शास्येथे / ख्यास्येथे क्शास्यध्वे / ख्यास्यध्वे उत्तम क्शास्ये / ख्यास्ये क्शास्यावहे / ख्यास्यावहे क्शास्यामहे / ख्यास्यामहे
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम क्शाता / ख्याता क्शातारौ / ख्यातारौ क्शातारः / ख्यातारः मध्यम क्शातासे / ख्यातासे क्शातासाथे / ख्यातासाथे क्शाताध्वे / ख्याताध्वे उत्तम क्शाताहे / ख्याताहे क्शातास्वहे / ख्यातास्वहे क्शातास्महे / ख्यातास्महे
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम चक्शे / चख्ये / चचक्षे चक्शाते / चख्याते / चचक्षाते चक्शिरे / चख्यिरे / चचक्षिरे मध्यम चक्शिषे / चख्यिषे / चचक्षिषे चक्शाथे / चख्याथे / चचक्षाथे चक्शिध्वे / चख्यिढ्वे / चख्यिध्वे / चचक्षिध्वे उत्तम चक्शे / चख्ये / चचक्षे चक्शिवहे / चख्यिवहे / चचक्षिवहे चक्शिमहे / चख्यिमहे / चचक्षिमहे
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अक्शास्त / अख्यत अक्शासाताम् / अख्येताम् अक्शासत / अख्यन्त मध्यम अक्शास्थाः / अख्यथाः अक्शासाथाम् / अख्येथाम् अक्शाध्वम् / अख्यध्वम् उत्तम अक्शासि / अख्ये अक्शास्वहि / अख्यावहि अक्शास्महि / अख्यामहि
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम क्शासीष्ट / ख्यासीष्ट क्शासीयास्ताम् / ख्यासीयास्ताम् क्शासीरन् / ख्यासीरन् मध्यम क्शासीष्ठाः / ख्यासीष्ठाः क्शासीयास्थाम् / ख्यासीयास्थाम् क्शासीध्वम् / ख्यासीध्वम् उत्तम क्शासीय / ख्यासीय क्शासीवहि / ख्यासीवहि क्शासीमहि / ख्यासीमहि
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अक्शास्यत / अख्यास्यत अक्शास्येताम् / अख्यास्येताम् अक्शास्यन्त / अख्यास्यन्त मध्यम अक्शास्यथाः / अख्यास्यथाः अक्शास्येथाम् / अख्यास्येथाम् अक्शास्यध्वम् / अख्यास्यध्वम् उत्तम अक्शास्ये / अख्यास्ये अक्शास्यावहि / अख्यास्यावहि अक्शास्यामहि / अख्यास्यामहि
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम चक्ष्यते चक्ष्येते चक्ष्यन्ते मध्यम चक्ष्यसे चक्ष्येथे चक्ष्यध्वे उत्तम चक्ष्ये चक्ष्यावहे चक्ष्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम चक्ष्यताम् चक्ष्येताम् चक्ष्यन्ताम् मध्यम चक्ष्यस्व चक्ष्येथाम् चक्ष्यध्वम् उत्तम चक्ष्यै चक्ष्यावहै चक्ष्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अचक्ष्यत अचक्ष्येताम् अचक्ष्यन्त मध्यम अचक्ष्यथाः अचक्ष्येथाम् अचक्ष्यध्वम् उत्तम अचक्ष्ये अचक्ष्यावहि अचक्ष्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम चक्ष्येत चक्ष्येयाताम् चक्ष्येरन् मध्यम चक्ष्येथाः चक्ष्येयाथाम् चक्ष्येध्वम् उत्तम चक्ष्येय चक्ष्येवहि चक्ष्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम क्शायिष्यते / क्शास्यते / ख्यायिष्यते / ख्यास्यते क्शायिष्येते / क्शास्येते / ख्यायिष्येते / ख्यास्येते क्शायिष्यन्ते / क्शास्यन्ते / ख्यायिष्यन्ते / ख्यास्यन्ते मध्यम क्शायिष्यसे / क्शास्यसे / ख्यायिष्यसे / ख्यास्यसे क्शायिष्येथे / क्शास्येथे / ख्यायिष्येथे / ख्यास्येथे क्शायिष्यध्वे / क्शास्यध्वे / ख्यायिष्यध्वे / ख्यास्यध्वे उत्तम क्शायिष्ये / क्शास्ये / ख्यायिष्ये / ख्यास्ये क्शायिष्यावहे / क्शास्यावहे / ख्यायिष्यावहे / ख्यास्यावहे क्शायिष्यामहे / क्शास्यामहे / ख्यायिष्यामहे / ख्यास्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त चक्षण — — चक्षणम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त चक्षक चक्षकः चक्षिका चक्षकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त चष्टृ चष्टा चष्ट्री चष्टृ
ण्यत् विध्यर्थक कृदन्त चक्ष्य चक्ष्यः चक्ष्या चक्ष्यम्
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) चष्टव्य चष्टव्यः चष्टव्या चष्टव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त चक्षणीय चक्षणीयः चक्षणीया चक्षणीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) चष्ट चष्टः चष्टा चष्टम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) चष्टवत् चष्टवान् चष्टवती चष्टवत् / चष्टवद्
स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त क्शास्यत् क्शास्यन् क्शास्यती / क्शास्यन्ती क्शास्यत् / क्शास्यद्
शानच् वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद) चक्षाण चक्षाणः चक्षाणा चक्षाणम्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) चष्ट्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रचक्ष्य — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) चष्टुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय चक्षम् — — —
घञ् भाववाचक कृदन्त चक्ष चक्षः — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त चष्टि — चष्टिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त चचक्ष्वस् चचक्ष्वान् चचक्षुषी चचक्ष्वत् / चचक्ष्वद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।