२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
श्वस् (श्वसँ)
अदादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 02.0064
धात्वर्थ: प्राणने — सांस लेना, श्वासोच्छ्वास करना, जीना, जीते रहना (to breathe,to live, to inhale)
कर्तरि — परस्मैपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम श्वसिति श्वसितः श्वसन्ति मध्यम श्वसिषि श्वसिथः श्वसिथ उत्तम श्वसिमि श्वसिवः श्वसिमः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम श्वसितात् / श्वसिताद् / श्वसितु श्वसिताम् श्वसन्तु मध्यम श्वसितात् / श्वसिताद् / श्वसिहि श्वसितम् श्वसित उत्तम श्वसानि श्वसाव श्वसाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अश्वसत् / अश्वसद् / अश्वसीत् / अश्वसीद् अश्वसिताम् अश्वसन् मध्यम अश्वसः / अश्वसीः अश्वसितम् अश्वसित उत्तम अश्वसम् अश्वसिव अश्वसिम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम श्वस्यात् / श्वस्याद् श्वस्याताम् श्वस्युः मध्यम श्वस्याः श्वस्यातम् श्वस्यात उत्तम श्वस्याम् श्वस्याव श्वस्याम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम श्वसिष्यति श्वसिष्यतः श्वसिष्यन्ति मध्यम श्वसिष्यसि श्वसिष्यथः श्वसिष्यथ उत्तम श्वसिष्यामि श्वसिष्यावः श्वसिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम श्वसिता श्वसितारौ श्वसितारः मध्यम श्वसितासि श्वसितास्थः श्वसितास्थ उत्तम श्वसितास्मि श्वसितास्वः श्वसितास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शश्वास शश्वसतुः शश्वसुः मध्यम शश्वसिथ शश्वसथुः शश्वस उत्तम शश्वस / शश्वास शश्वसिव शश्वसिम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अश्वसीत् / अश्वसीद् अश्वसिष्टाम् अश्वसिषुः मध्यम अश्वसीः अश्वसिष्टम् अश्वसिष्ट उत्तम अश्वसिषम् अश्वसिष्व अश्वसिष्म
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम श्वस्यात् / श्वस्याद् श्वस्यास्ताम् श्वस्यासुः मध्यम श्वस्याः श्वस्यास्तम् श्वस्यास्त उत्तम श्वस्यासम् श्वस्यास्व श्वस्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अश्वसिष्यत् / अश्वसिष्यद् अश्वसिष्यताम् अश्वसिष्यन् मध्यम अश्वसिष्यः अश्वसिष्यतम् अश्वसिष्यत उत्तम अश्वसिष्यम् अश्वसिष्याव अश्वसिष्याम
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम श्वस्यते श्वस्येते श्वस्यन्ते मध्यम श्वस्यसे श्वस्येथे श्वस्यध्वे उत्तम श्वस्ये श्वस्यावहे श्वस्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम श्वस्यताम् श्वस्येताम् श्वस्यन्ताम् मध्यम श्वस्यस्व श्वस्येथाम् श्वस्यध्वम् उत्तम श्वस्यै श्वस्यावहै श्वस्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अश्वस्यत अश्वस्येताम् अश्वस्यन्त मध्यम अश्वस्यथाः अश्वस्येथाम् अश्वस्यध्वम् उत्तम अश्वस्ये अश्वस्यावहि अश्वस्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम श्वस्येत श्वस्येयाताम् श्वस्येरन् मध्यम श्वस्येथाः श्वस्येयाथाम् श्वस्येध्वम् उत्तम श्वस्येय श्वस्येवहि श्वस्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम श्वसिष्यते श्वसिष्येते श्वसिष्यन्ते मध्यम श्वसिष्यसे श्वसिष्येथे श्वसिष्यध्वे उत्तम श्वसिष्ये श्वसिष्यावहे श्वसिष्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त श्वसन — — श्वसनम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त श्वासक श्वासकः श्वासिका श्वासकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त श्वसितृ श्वसिता श्वसित्री श्वसितृ
ण्यत् विध्यर्थक कृदन्त श्वास्य श्वास्यः श्वास्या श्वास्यम्
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) श्वसितव्य श्वसितव्यः श्वसितव्या श्वसितव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त श्वसनीय श्वसनीयः श्वसनीया श्वसनीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) श्वसित श्वसितः श्वसिता श्वसितम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) श्वसितवत् श्वसितवान् श्वसितवती श्वसितवत् / श्वसितवद्
शतृ वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) श्वसत् श्वसन् श्वसती श्वसत् / श्वसद्
स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त श्वसिष्यत् श्वसिष्यन् श्वसिष्यती / श्वसिष्यन्ती श्वसिष्यत् / श्वसिष्यद्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) श्वसित्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रश्वस्य — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) श्वसितुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय श्वासम् — — —
घञ् भाववाचक कृदन्त श्वास श्वासः — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त श्वस्ति — श्वस्तिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त शश्वस्वस् शश्वस्वान् शश्वसुषी शश्वस्वत् / शश्वस्वद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।