🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 05:12:48 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

सह् (षहँ)

दिवादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 04.0023
धात्वर्थ: चक्यर्थे — तृप्त होना, सहन करना, प्रतिरोध करना (to be satisfied, to be patient, to tolerate, to resist)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमसह्यतिसह्यतःसह्यन्ति
मध्यमसह्यसिसह्यथःसह्यथ
उत्तमसह्यामिसह्यावःसह्यामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमसह्यतात् / सह्यताद् / सह्यतुसह्यताम्सह्यन्तु
मध्यमसह्य / सह्यतात् / सह्यताद्सह्यतम्सह्यत
उत्तमसह्यानिसह्यावसह्याम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअसह्यत् / असह्यद्असह्यताम्असह्यन्
मध्यमअसह्यःअसह्यतम्असह्यत
उत्तमअसह्यम्असह्यावअसह्याम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमसह्येत् / सह्येद्सह्येताम्सह्येयुः
मध्यमसह्येःसह्येतम्सह्येत
उत्तमसह्येयम्सह्येवसह्येम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमसहिष्यतिसहिष्यतःसहिष्यन्ति
मध्यमसहिष्यसिसहिष्यथःसहिष्यथ
उत्तमसहिष्यामिसहिष्यावःसहिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमसहितासहितारौसहितारः
मध्यमसहितासिसहितास्थःसहितास्थ
उत्तमसहितास्मिसहितास्वःसहितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमससाहसेहतुःसेहुः
मध्यमसेहिथसेहथुःसेह
उत्तमससह / ससाहसेहिवसेहिम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअसहीत् / असहीद्असहिष्टाम्असहिषुः
मध्यमअसहीःअसहिष्टम्असहिष्ट
उत्तमअसहिषम्असहिष्वअसहिष्म

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमसह्यात् / सह्याद्सह्यास्ताम्सह्यासुः
मध्यमसह्याःसह्यास्तम्सह्यास्त
उत्तमसह्यासम्सह्यास्वसह्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअसहिष्यत् / असहिष्यद्असहिष्यताम्असहिष्यन्
मध्यमअसहिष्यःअसहिष्यतम्असहिष्यत
उत्तमअसहिष्यम्असहिष्यावअसहिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें