🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 05:12:49 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

श्रम् (श्रमुँ)

दिवादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 04.0101
धात्वर्थ: तपसि खेदे च — तपश्चर्या करना, व्रत करना, थकना, दुःखित होना (to do penance, to be fatigued, to be tired)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमश्राम्यतिश्राम्यतःश्राम्यन्ति
मध्यमश्राम्यसिश्राम्यथःश्राम्यथ
उत्तमश्राम्यामिश्राम्यावःश्राम्यामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमश्राम्यतात् / श्राम्यताद् / श्राम्यतुश्राम्यताम्श्राम्यन्तु
मध्यमश्राम्य / श्राम्यतात् / श्राम्यताद्श्राम्यतम्श्राम्यत
उत्तमश्राम्याणिश्राम्यावश्राम्याम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअश्राम्यत् / अश्राम्यद्अश्राम्यताम्अश्राम्यन्
मध्यमअश्राम्यःअश्राम्यतम्अश्राम्यत
उत्तमअश्राम्यम्अश्राम्यावअश्राम्याम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमश्राम्येत् / श्राम्येद्श्राम्येताम्श्राम्येयुः
मध्यमश्राम्येःश्राम्येतम्श्राम्येत
उत्तमश्राम्येयम्श्राम्येवश्राम्येम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमश्रमिष्यतिश्रमिष्यतःश्रमिष्यन्ति
मध्यमश्रमिष्यसिश्रमिष्यथःश्रमिष्यथ
उत्तमश्रमिष्यामिश्रमिष्यावःश्रमिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमश्रमिताश्रमितारौश्रमितारः
मध्यमश्रमितासिश्रमितास्थःश्रमितास्थ
उत्तमश्रमितास्मिश्रमितास्वःश्रमितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशश्रामशश्रमतुःशश्रमुः
मध्यमशश्रमिथशश्रमथुःशश्रम
उत्तमशश्रम / शश्रामशश्रमिवशश्रमिम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअश्रमत् / अश्रमद्अश्रमताम्अश्रमन्
मध्यमअश्रमःअश्रमतम्अश्रमत
उत्तमअश्रमम्अश्रमावअश्रमाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमश्रम्यात् / श्रम्याद्श्रम्यास्ताम्श्रम्यासुः
मध्यमश्रम्याःश्रम्यास्तम्श्रम्यास्त
उत्तमश्रम्यासम्श्रम्यास्वश्रम्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअश्रमिष्यत् / अश्रमिष्यद्अश्रमिष्यताम्अश्रमिष्यन्
मध्यमअश्रमिष्यःअश्रमिष्यतम्अश्रमिष्यत
उत्तमअश्रमिष्यम्अश्रमिष्यावअश्रमिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें