२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
तृद् (उँतृदिँर्)
रुधादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 07.0009
धात्वर्थ: हिंसानादरयोः — हिंसा करना, अपमान करना (to kill,to destroy, to disregard, to insult)
कर्तरि — परस्मैपद कर्तरि — आत्मनेपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम तृणत्ति तृन्तः / तृन्त्तः तृन्दन्ति मध्यम तृणत्सि तृन्त्थः / तृन्थः तृन्त्थ / तृन्थ उत्तम तृणद्मि तृन्द्वः तृन्द्मः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम तृणत्तु / तृन्तात् / तृन्ताद् / तृन्त्तात् / तृन्त्ताद् तृन्ताम् / तृन्त्ताम् तृन्दन्तु मध्यम तृन्तात् / तृन्ताद् / तृन्त्तात् / तृन्त्ताद् / तृन्द्धि / तृन्धि तृन्तम् / तृन्त्तम् तृन्त / तृन्त्त उत्तम तृणदानि तृणदाव तृणदाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अतृणत् / अतृणद् अतृन्ताम् / अतृन्त्ताम् अतृन्दन् मध्यम अतृणः / अतृणत् / अतृणद् अतृन्तम् / अतृन्त्तम् अतृन्त / अतृन्त्त उत्तम अतृणदम् अतृन्द्व अतृन्द्म
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम तृन्द्यात् / तृन्द्याद् तृन्द्याताम् तृन्द्युः मध्यम तृन्द्याः तृन्द्यातम् तृन्द्यात उत्तम तृन्द्याम् तृन्द्याव तृन्द्याम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम तर्त्स्यति / तर्दिष्यति तर्त्स्यतः / तर्दिष्यतः तर्त्स्यन्ति / तर्दिष्यन्ति मध्यम तर्त्स्यसि / तर्दिष्यसि तर्त्स्यथः / तर्दिष्यथः तर्त्स्यथ / तर्दिष्यथ उत्तम तर्त्स्यामि / तर्दिष्यामि तर्त्स्यावः / तर्दिष्यावः तर्त्स्यामः / तर्दिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम तर्दिता तर्दितारौ तर्दितारः मध्यम तर्दितासि तर्दितास्थः तर्दितास्थ उत्तम तर्दितास्मि तर्दितास्वः तर्दितास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ततर्द ततृदतुः ततृदुः मध्यम ततर्दिथ ततृदथुः ततृद उत्तम ततर्द ततृदिव ततृदिम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अतर्दीत् / अतर्दीद् / अतृदत् / अतृदद् अतर्दिष्टाम् / अतृदताम् अतर्दिषुः / अतृदन् मध्यम अतर्दीः / अतृदः अतर्दिष्टम् / अतृदतम् अतर्दिष्ट / अतृदत उत्तम अतर्दिषम् / अतृदम् अतर्दिष्व / अतृदाव अतर्दिष्म / अतृदाम
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम तृद्यात् / तृद्याद् तृद्यास्ताम् तृद्यासुः मध्यम तृद्याः तृद्यास्तम् तृद्यास्त उत्तम तृद्यासम् तृद्यास्व तृद्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अतर्त्स्यत् / अतर्त्स्यद् / अतर्दिष्यत् / अतर्दिष्यद् अतर्त्स्यताम् / अतर्दिष्यताम् अतर्त्स्यन् / अतर्दिष्यन् मध्यम अतर्त्स्यः / अतर्दिष्यः अतर्त्स्यतम् / अतर्दिष्यतम् अतर्त्स्यत / अतर्दिष्यत उत्तम अतर्त्स्यम् / अतर्दिष्यम् अतर्त्स्याव / अतर्दिष्याव अतर्त्स्याम / अतर्दिष्याम
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम तृन्ते / तृन्त्ते तृन्दाते तृन्दते मध्यम तृन्त्से तृन्दाथे तृन्द्ध्वे / तृन्ध्वे उत्तम तृन्दे तृन्द्वहे तृन्द्महे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम तृन्ताम् / तृन्त्ताम् तृन्दाताम् तृन्दताम् मध्यम तृन्त्स्व तृन्दाथाम् तृन्द्ध्वम् / तृन्ध्वम् उत्तम तृणदै तृणदावहै तृणदामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अतृन्त / अतृन्त्त अतृन्दाताम् अतृन्दत मध्यम अतृन्त्थाः / अतृन्थाः अतृन्दाथाम् अतृन्द्ध्वम् / अतृन्ध्वम् उत्तम अतृन्दि अतृन्द्वहि अतृन्द्महि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम तृन्दीत तृन्दीयाताम् तृन्दीरन् मध्यम तृन्दीथाः तृन्दीयाथाम् तृन्दीध्वम् उत्तम तृन्दीय तृन्दीवहि तृन्दीमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम तर्त्स्यते / तर्दिष्यते तर्त्स्येते / तर्दिष्येते तर्त्स्यन्ते / तर्दिष्यन्ते मध्यम तर्त्स्यसे / तर्दिष्यसे तर्त्स्येथे / तर्दिष्येथे तर्त्स्यध्वे / तर्दिष्यध्वे उत्तम तर्त्स्ये / तर्दिष्ये तर्त्स्यावहे / तर्दिष्यावहे तर्त्स्यामहे / तर्दिष्यामहे
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम तर्दिता तर्दितारौ तर्दितारः मध्यम तर्दितासे तर्दितासाथे तर्दिताध्वे उत्तम तर्दिताहे तर्दितास्वहे तर्दितास्महे
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ततृदे ततृदाते ततृदिरे मध्यम ततृत्से / ततृदिषे ततृदाथे ततृदिध्वे उत्तम ततृदे ततृदिवहे ततृदिमहे
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अतर्दिष्ट अतर्दिषाताम् अतर्दिषत मध्यम अतर्दिष्ठाः अतर्दिषाथाम् अतर्दिध्वम् उत्तम अतर्दिषि अतर्दिष्वहि अतर्दिष्महि
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम तर्दिषीष्ट / तृत्सीष्ट तर्दिषीयास्ताम् / तृत्सीयास्ताम् तर्दिषीरन् / तृत्सीरन् मध्यम तर्दिषीष्ठाः / तृत्सीष्ठाः तर्दिषीयास्थाम् / तृत्सीयास्थाम् तर्दिषीध्वम् / तृत्सीध्वम् उत्तम तर्दिषीय / तृत्सीय तर्दिषीवहि / तृत्सीवहि तर्दिषीमहि / तृत्सीमहि
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अतर्त्स्यत / अतर्दिष्यत अतर्त्स्येताम् / अतर्दिष्येताम् अतर्त्स्यन्त / अतर्दिष्यन्त मध्यम अतर्त्स्यथाः / अतर्दिष्यथाः अतर्त्स्येथाम् / अतर्दिष्येथाम् अतर्त्स्यध्वम् / अतर्दिष्यध्वम् उत्तम अतर्त्स्ये / अतर्दिष्ये अतर्त्स्यावहि / अतर्दिष्यावहि अतर्त्स्यामहि / अतर्दिष्यामहि
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम तृद्यते तृद्येते तृद्यन्ते मध्यम तृद्यसे तृद्येथे तृद्यध्वे उत्तम तृद्ये तृद्यावहे तृद्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम तृद्यताम् तृद्येताम् तृद्यन्ताम् मध्यम तृद्यस्व तृद्येथाम् तृद्यध्वम् उत्तम तृद्यै तृद्यावहै तृद्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अतृद्यत अतृद्येताम् अतृद्यन्त मध्यम अतृद्यथाः अतृद्येथाम् अतृद्यध्वम् उत्तम अतृद्ये अतृद्यावहि अतृद्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम तृद्येत तृद्येयाताम् तृद्येरन् मध्यम तृद्येथाः तृद्येयाथाम् तृद्येध्वम् उत्तम तृद्येय तृद्येवहि तृद्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम तर्त्स्यते / तर्दिष्यते तर्त्स्येते / तर्दिष्येते तर्त्स्यन्ते / तर्दिष्यन्ते मध्यम तर्त्स्यसे / तर्दिष्यसे तर्त्स्येथे / तर्दिष्येथे तर्त्स्यध्वे / तर्दिष्यध्वे उत्तम तर्त्स्ये / तर्दिष्ये तर्त्स्यावहे / तर्दिष्यावहे तर्त्स्यामहे / तर्दिष्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त तर्दन — — तर्दनम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त तर्दक तर्दकः तर्दिका तर्दकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त तर्दितृ तर्दिता तर्दित्री तर्दितृ
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) तर्दितव्य तर्दितव्यः तर्दितव्या तर्दितव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त तर्दनीय तर्दनीयः तर्दनीया तर्दनीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) तृण्ण तृण्णः तृण्णा तृण्णम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) तृण्णवत् तृण्णवान् तृण्णवती तृण्णवत् / तृण्णवद्
शतृ वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) तृन्दत् तृन्दन् तृन्दती तृन्दत् / तृन्दद्
स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त तर्त्स्यत् तर्त्स्यन् तर्त्स्यती / तर्त्स्यन्ती तर्त्स्यत् / तर्त्स्यद्
शानच् वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद) तृन्दान तृन्दानः तृन्दाना तृन्दानम्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) तृत्त्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रतृद्य — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) तर्दितुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय तर्दम् — — —
घञ् भाववाचक कृदन्त तर्द तर्दः — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त तृत्ति — तृत्तिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त ततृद्वस् ततृद्वान् ततृदुषी ततृद्वत् / ततृद्वद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।