🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:29:58 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

प्रथ् (प्रथँ)

चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0027
धात्वर्थ: प्रख्याने — विस्तार करना, फैलाना, जावना (to expand scope, to spread)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमप्राथयतिप्राथयतःप्राथयन्ति
मध्यमप्राथयसिप्राथयथःप्राथयथ
उत्तमप्राथयामिप्राथयावःप्राथयामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमप्राथयतात् / प्राथयताद् / प्राथयतुप्राथयताम्प्राथयन्तु
मध्यमप्राथय / प्राथयतात् / प्राथयताद्प्राथयतम्प्राथयत
उत्तमप्राथयानिप्राथयावप्राथयाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअप्राथयत् / अप्राथयद्अप्राथयताम्अप्राथयन्
मध्यमअप्राथयःअप्राथयतम्अप्राथयत
उत्तमअप्राथयम्अप्राथयावअप्राथयाम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमप्राथयेत् / प्राथयेद्प्राथयेताम्प्राथयेयुः
मध्यमप्राथयेःप्राथयेतम्प्राथयेत
उत्तमप्राथयेयम्प्राथयेवप्राथयेम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमप्राथयिष्यतिप्राथयिष्यतःप्राथयिष्यन्ति
मध्यमप्राथयिष्यसिप्राथयिष्यथःप्राथयिष्यथ
उत्तमप्राथयिष्यामिप्राथयिष्यावःप्राथयिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमप्राथयिताप्राथयितारौप्राथयितारः
मध्यमप्राथयितासिप्राथयितास्थःप्राथयितास्थ
उत्तमप्राथयितास्मिप्राथयितास्वःप्राथयितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमप्राथयाञ्चकार / प्राथयामास / प्राथयाम्बभूवप्राथयाञ्चक्रतुः / प्राथयामासतुः / प्राथयाम्बभूवतुःप्राथयाञ्चक्रुः / प्राथयामासुः / प्राथयाम्बभूवुः
मध्यमप्राथयाञ्चकर्थ / प्राथयामासिथ / प्राथयाम्बभूविथप्राथयाञ्चक्रथुः / प्राथयामासथुः / प्राथयाम्बभूवथुःप्राथयाञ्चक्र / प्राथयामास / प्राथयाम्बभूव
उत्तमप्राथयाञ्चकर / प्राथयाञ्चकार / प्राथयामास / प्राथयाम्बभूवप्राथयाञ्चकृव / प्राथयामासिव / प्राथयाम्बभूविवप्राथयाञ्चकृम / प्राथयामासिम / प्राथयाम्बभूविम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअपप्रथत् / अपप्रथद्अपप्रथताम्अपप्रथन्
मध्यमअपप्रथःअपप्रथतम्अपप्रथत
उत्तमअपप्रथम्अपप्रथावअपप्रथाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमप्राथ्यात् / प्राथ्याद्प्राथ्यास्ताम्प्राथ्यासुः
मध्यमप्राथ्याःप्राथ्यास्तम्प्राथ्यास्त
उत्तमप्राथ्यासम्प्राथ्यास्वप्राथ्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअप्राथयिष्यत् / अप्राथयिष्यद्अप्राथयिष्यताम्अप्राथयिष्यन्
मध्यमअप्राथयिष्यःअप्राथयिष्यतम्अप्राथयिष्यत
उत्तमअप्राथयिष्यम्अप्राथयिष्यावअप्राथयिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें