🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:31:37 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

शम्ब् (शन्बँ)

चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0031
धात्वर्थ: सम्बन्धने — ढेर करना, बटोरना, एकत्र करना, जोड़ना (to join, to articulate)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशम्बयतिशम्बयतःशम्बयन्ति
मध्यमशम्बयसिशम्बयथःशम्बयथ
उत्तमशम्बयामिशम्बयावःशम्बयामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशम्बयतात् / शम्बयताद् / शम्बयतुशम्बयताम्शम्बयन्तु
मध्यमशम्बय / शम्बयतात् / शम्बयताद्शम्बयतम्शम्बयत
उत्तमशम्बयानिशम्बयावशम्बयाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअशम्बयत् / अशम्बयद्अशम्बयताम्अशम्बयन्
मध्यमअशम्बयःअशम्बयतम्अशम्बयत
उत्तमअशम्बयम्अशम्बयावअशम्बयाम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशम्बयेत् / शम्बयेद्शम्बयेताम्शम्बयेयुः
मध्यमशम्बयेःशम्बयेतम्शम्बयेत
उत्तमशम्बयेयम्शम्बयेवशम्बयेम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशम्बयिष्यतिशम्बयिष्यतःशम्बयिष्यन्ति
मध्यमशम्बयिष्यसिशम्बयिष्यथःशम्बयिष्यथ
उत्तमशम्बयिष्यामिशम्बयिष्यावःशम्बयिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशम्बयिताशम्बयितारौशम्बयितारः
मध्यमशम्बयितासिशम्बयितास्थःशम्बयितास्थ
उत्तमशम्बयितास्मिशम्बयितास्वःशम्बयितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशम्बयाञ्चकार / शम्बयामास / शम्बयाम्बभूवशम्बयाञ्चक्रतुः / शम्बयामासतुः / शम्बयाम्बभूवतुःशम्बयाञ्चक्रुः / शम्बयामासुः / शम्बयाम्बभूवुः
मध्यमशम्बयाञ्चकर्थ / शम्बयामासिथ / शम्बयाम्बभूविथशम्बयाञ्चक्रथुः / शम्बयामासथुः / शम्बयाम्बभूवथुःशम्बयाञ्चक्र / शम्बयामास / शम्बयाम्बभूव
उत्तमशम्बयाञ्चकर / शम्बयाञ्चकार / शम्बयामास / शम्बयाम्बभूवशम्बयाञ्चकृव / शम्बयामासिव / शम्बयाम्बभूविवशम्बयाञ्चकृम / शम्बयामासिम / शम्बयाम्बभूविम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअशशम्बत् / अशशम्बद्अशशम्बताम्अशशम्बन्
मध्यमअशशम्बःअशशम्बतम्अशशम्बत
उत्तमअशशम्बम्अशशम्बावअशशम्बाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशम्ब्यात् / शम्ब्याद्शम्ब्यास्ताम्शम्ब्यासुः
मध्यमशम्ब्याःशम्ब्यास्तम्शम्ब्यास्त
उत्तमशम्ब्यासम्शम्ब्यास्वशम्ब्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअशम्बयिष्यत् / अशम्बयिष्यद्अशम्बयिष्यताम्अशम्बयिष्यन्
मध्यमअशम्बयिष्यःअशम्बयिष्यतम्अशम्बयिष्यत
उत्तमअशम्बयिष्यम्अशम्बयिष्यावअशम्बयिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें