२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
दण्ड (दन्ड)
चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0472
धात्वर्थ: दण्डनिपाते — शासन करना, दण्ड देना (to punish, to fine)
कर्तरि — परस्मैपद कर्तरि — आत्मनेपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम दण्डयति दण्डयतः दण्डयन्ति मध्यम दण्डयसि दण्डयथः दण्डयथ उत्तम दण्डयामि दण्डयावः दण्डयामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम दण्डयतात् / दण्डयताद् / दण्डयतु दण्डयताम् दण्डयन्तु मध्यम दण्डय / दण्डयतात् / दण्डयताद् दण्डयतम् दण्डयत उत्तम दण्डयानि दण्डयाव दण्डयाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अदण्डयत् / अदण्डयद् अदण्डयताम् अदण्डयन् मध्यम अदण्डयः अदण्डयतम् अदण्डयत उत्तम अदण्डयम् अदण्डयाव अदण्डयाम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम दण्डयेत् / दण्डयेद् दण्डयेताम् दण्डयेयुः मध्यम दण्डयेः दण्डयेतम् दण्डयेत उत्तम दण्डयेयम् दण्डयेव दण्डयेम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम दण्डयिष्यति दण्डयिष्यतः दण्डयिष्यन्ति मध्यम दण्डयिष्यसि दण्डयिष्यथः दण्डयिष्यथ उत्तम दण्डयिष्यामि दण्डयिष्यावः दण्डयिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम दण्डयिता दण्डयितारौ दण्डयितारः मध्यम दण्डयितासि दण्डयितास्थः दण्डयितास्थ उत्तम दण्डयितास्मि दण्डयितास्वः दण्डयितास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम दण्डयाञ्चकार / दण्डयामास / दण्डयाम्बभूव दण्डयाञ्चक्रतुः / दण्डयामासतुः / दण्डयाम्बभूवतुः दण्डयाञ्चक्रुः / दण्डयामासुः / दण्डयाम्बभूवुः मध्यम दण्डयाञ्चकर्थ / दण्डयामासिथ / दण्डयाम्बभूविथ दण्डयाञ्चक्रथुः / दण्डयामासथुः / दण्डयाम्बभूवथुः दण्डयाञ्चक्र / दण्डयामास / दण्डयाम्बभूव उत्तम दण्डयाञ्चकर / दण्डयाञ्चकार / दण्डयामास / दण्डयाम्बभूव दण्डयाञ्चकृव / दण्डयामासिव / दण्डयाम्बभूविव दण्डयाञ्चकृम / दण्डयामासिम / दण्डयाम्बभूविम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अददण्डत् / अददण्डद् अददण्डताम् अददण्डन् मध्यम अददण्डः अददण्डतम् अददण्डत उत्तम अददण्डम् अददण्डाव अददण्डाम
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम दण्ड्यात् / दण्ड्याद् दण्ड्यास्ताम् दण्ड्यासुः मध्यम दण्ड्याः दण्ड्यास्तम् दण्ड्यास्त उत्तम दण्ड्यासम् दण्ड्यास्व दण्ड्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अदण्डयिष्यत् / अदण्डयिष्यद् अदण्डयिष्यताम् अदण्डयिष्यन् मध्यम अदण्डयिष्यः अदण्डयिष्यतम् अदण्डयिष्यत उत्तम अदण्डयिष्यम् अदण्डयिष्याव अदण्डयिष्याम
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम दण्डयते दण्डयेते दण्डयन्ते मध्यम दण्डयसे दण्डयेथे दण्डयध्वे उत्तम दण्डये दण्डयावहे दण्डयामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम दण्डयताम् दण्डयेताम् दण्डयन्ताम् मध्यम दण्डयस्व दण्डयेथाम् दण्डयध्वम् उत्तम दण्डयै दण्डयावहै दण्डयामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अदण्डयत अदण्डयेताम् अदण्डयन्त मध्यम अदण्डयथाः अदण्डयेथाम् अदण्डयध्वम् उत्तम अदण्डये अदण्डयावहि अदण्डयामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम दण्डयेत दण्डयेयाताम् दण्डयेरन् मध्यम दण्डयेथाः दण्डयेयाथाम् दण्डयेध्वम् उत्तम दण्डयेय दण्डयेवहि दण्डयेमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम दण्डयिष्यते दण्डयिष्येते दण्डयिष्यन्ते मध्यम दण्डयिष्यसे दण्डयिष्येथे दण्डयिष्यध्वे उत्तम दण्डयिष्ये दण्डयिष्यावहे दण्डयिष्यामहे
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम दण्डयिता दण्डयितारौ दण्डयितारः मध्यम दण्डयितासे दण्डयितासाथे दण्डयिताध्वे उत्तम दण्डयिताहे दण्डयितास्वहे दण्डयितास्महे
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम दण्डयाञ्चक्रे / दण्डयामास / दण्डयाम्बभूव दण्डयाञ्चक्राते / दण्डयामासतुः / दण्डयाम्बभूवतुः दण्डयाञ्चक्रिरे / दण्डयामासुः / दण्डयाम्बभूवुः मध्यम दण्डयाञ्चकृषे / दण्डयामासिथ / दण्डयाम्बभूविथ दण्डयाञ्चक्राथे / दण्डयामासथुः / दण्डयाम्बभूवथुः दण्डयाञ्चकृढ्वे / दण्डयामास / दण्डयाम्बभूव उत्तम दण्डयाञ्चक्रे / दण्डयामास / दण्डयाम्बभूव दण्डयाञ्चकृवहे / दण्डयामासिव / दण्डयाम्बभूविव दण्डयाञ्चकृमहे / दण्डयामासिम / दण्डयाम्बभूविम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अददण्डत अददण्डेताम् अददण्डन्त मध्यम अददण्डथाः अददण्डेथाम् अददण्डध्वम् उत्तम अददण्डे अददण्डावहि अददण्डामहि
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम दण्डयिषीष्ट दण्डयिषीयास्ताम् दण्डयिषीरन् मध्यम दण्डयिषीष्ठाः दण्डयिषीयास्थाम् दण्डयिषीढ्वम् / दण्डयिषीध्वम् उत्तम दण्डयिषीय दण्डयिषीवहि दण्डयिषीमहि
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अदण्डयिष्यत अदण्डयिष्येताम् अदण्डयिष्यन्त मध्यम अदण्डयिष्यथाः अदण्डयिष्येथाम् अदण्डयिष्यध्वम् उत्तम अदण्डयिष्ये अदण्डयिष्यावहि अदण्डयिष्यामहि
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम दण्ड्यते दण्ड्येते दण्ड्यन्ते मध्यम दण्ड्यसे दण्ड्येथे दण्ड्यध्वे उत्तम दण्ड्ये दण्ड्यावहे दण्ड्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम दण्ड्यताम् दण्ड्येताम् दण्ड्यन्ताम् मध्यम दण्ड्यस्व दण्ड्येथाम् दण्ड्यध्वम् उत्तम दण्ड्यै दण्ड्यावहै दण्ड्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अदण्ड्यत अदण्ड्येताम् अदण्ड्यन्त मध्यम अदण्ड्यथाः अदण्ड्येथाम् अदण्ड्यध्वम् उत्तम अदण्ड्ये अदण्ड्यावहि अदण्ड्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम दण्ड्येत दण्ड्येयाताम् दण्ड्येरन् मध्यम दण्ड्येथाः दण्ड्येयाथाम् दण्ड्येध्वम् उत्तम दण्ड्येय दण्ड्येवहि दण्ड्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम दण्डयिष्यते / दण्डिष्यते दण्डयिष्येते / दण्डिष्येते दण्डयिष्यन्ते / दण्डिष्यन्ते मध्यम दण्डयिष्यसे / दण्डिष्यसे दण्डयिष्येथे / दण्डिष्येथे दण्डयिष्यध्वे / दण्डिष्यध्वे उत्तम दण्डयिष्ये / दण्डिष्ये दण्डयिष्यावहे / दण्डिष्यावहे दण्डयिष्यामहे / दण्डिष्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त दण्डन — — दण्डनम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त दण्डक दण्डकः दण्डिका दण्डकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त दण्डयितृ दण्डयिता दण्डयित्री दण्डयितृ
यत् विध्यर्थक कृदन्त दण्ड्य दण्ड्यः दण्ड्या दण्ड्यम्
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) दण्डयितव्य दण्डयितव्यः दण्डयितव्या दण्डयितव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त दण्डनीय दण्डनीयः दण्डनीया दण्डनीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) दण्डित दण्डितः दण्डिता दण्डितम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) दण्डितवत् दण्डितवान् दण्डितवती दण्डितवत् / दण्डितवद्
शतृ वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) दण्डयत् दण्डयन् दण्डयन्ती दण्डयत् / दण्डयद्
स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त दण्डयिष्यत् दण्डयिष्यन् दण्डयिष्यती / दण्डयिष्यन्ती दण्डयिष्यत् / दण्डयिष्यद्
शानच् वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद) दण्डयमान दण्डयमानः दण्डयमाना दण्डयमानम्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) दण्डयित्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रदण्ड्य — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) दण्डयितुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय दण्डम् — — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त दण्टि — दण्टिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त दण्डयाम्बभूवस् दण्डयाम्बभूवान् दण्डयाम्बभूषी दण्डयाम्बभूवत् / दण्डयाम्बभूवद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।