🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:36:53 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

दण्ड (दन्ड)

चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0472
धात्वर्थ: दण्डनिपाते — शासन करना, दण्ड देना (to punish, to fine)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदण्डयतिदण्डयतःदण्डयन्ति
मध्यमदण्डयसिदण्डयथःदण्डयथ
उत्तमदण्डयामिदण्डयावःदण्डयामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदण्डयतात् / दण्डयताद् / दण्डयतुदण्डयताम्दण्डयन्तु
मध्यमदण्डय / दण्डयतात् / दण्डयताद्दण्डयतम्दण्डयत
उत्तमदण्डयानिदण्डयावदण्डयाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअदण्डयत् / अदण्डयद्अदण्डयताम्अदण्डयन्
मध्यमअदण्डयःअदण्डयतम्अदण्डयत
उत्तमअदण्डयम्अदण्डयावअदण्डयाम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदण्डयेत् / दण्डयेद्दण्डयेताम्दण्डयेयुः
मध्यमदण्डयेःदण्डयेतम्दण्डयेत
उत्तमदण्डयेयम्दण्डयेवदण्डयेम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदण्डयिष्यतिदण्डयिष्यतःदण्डयिष्यन्ति
मध्यमदण्डयिष्यसिदण्डयिष्यथःदण्डयिष्यथ
उत्तमदण्डयिष्यामिदण्डयिष्यावःदण्डयिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदण्डयितादण्डयितारौदण्डयितारः
मध्यमदण्डयितासिदण्डयितास्थःदण्डयितास्थ
उत्तमदण्डयितास्मिदण्डयितास्वःदण्डयितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदण्डयाञ्चकार / दण्डयामास / दण्डयाम्बभूवदण्डयाञ्चक्रतुः / दण्डयामासतुः / दण्डयाम्बभूवतुःदण्डयाञ्चक्रुः / दण्डयामासुः / दण्डयाम्बभूवुः
मध्यमदण्डयाञ्चकर्थ / दण्डयामासिथ / दण्डयाम्बभूविथदण्डयाञ्चक्रथुः / दण्डयामासथुः / दण्डयाम्बभूवथुःदण्डयाञ्चक्र / दण्डयामास / दण्डयाम्बभूव
उत्तमदण्डयाञ्चकर / दण्डयाञ्चकार / दण्डयामास / दण्डयाम्बभूवदण्डयाञ्चकृव / दण्डयामासिव / दण्डयाम्बभूविवदण्डयाञ्चकृम / दण्डयामासिम / दण्डयाम्बभूविम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअददण्डत् / अददण्डद्अददण्डताम्अददण्डन्
मध्यमअददण्डःअददण्डतम्अददण्डत
उत्तमअददण्डम्अददण्डावअददण्डाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदण्ड्यात् / दण्ड्याद्दण्ड्यास्ताम्दण्ड्यासुः
मध्यमदण्ड्याःदण्ड्यास्तम्दण्ड्यास्त
उत्तमदण्ड्यासम्दण्ड्यास्वदण्ड्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअदण्डयिष्यत् / अदण्डयिष्यद्अदण्डयिष्यताम्अदण्डयिष्यन्
मध्यमअदण्डयिष्यःअदण्डयिष्यतम्अदण्डयिष्यत
उत्तमअदण्डयिष्यम्अदण्डयिष्यावअदण्डयिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें