२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
चेष्ट् (चेष्टँ)
भ्वादिगण · आत्मनेपदी · धातुपाठ 01.0289
धात्वर्थ: चेष्टायाम् — चेष्टा करना, कोशिश करना (to act, to try, to put effort)
कर्तरि — आत्मनेपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम चेष्टते चेष्टेते चेष्टन्ते मध्यम चेष्टसे चेष्टेथे चेष्टध्वे उत्तम चेष्टे चेष्टावहे चेष्टामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम चेष्टताम् चेष्टेताम् चेष्टन्ताम् मध्यम चेष्टस्व चेष्टेथाम् चेष्टध्वम् उत्तम चेष्टै चेष्टावहै चेष्टामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अचेष्टत अचेष्टेताम् अचेष्टन्त मध्यम अचेष्टथाः अचेष्टेथाम् अचेष्टध्वम् उत्तम अचेष्टे अचेष्टावहि अचेष्टामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम चेष्टेत चेष्टेयाताम् चेष्टेरन् मध्यम चेष्टेथाः चेष्टेयाथाम् चेष्टेध्वम् उत्तम चेष्टेय चेष्टेवहि चेष्टेमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम चेष्टिष्यते चेष्टिष्येते चेष्टिष्यन्ते मध्यम चेष्टिष्यसे चेष्टिष्येथे चेष्टिष्यध्वे उत्तम चेष्टिष्ये चेष्टिष्यावहे चेष्टिष्यामहे
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम चेष्टिता चेष्टितारौ चेष्टितारः मध्यम चेष्टितासे चेष्टितासाथे चेष्टिताध्वे उत्तम चेष्टिताहे चेष्टितास्वहे चेष्टितास्महे
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम चिचेष्टे चिचेष्टाते चिचेष्टिरे मध्यम चिचेष्टिषे चिचेष्टाथे चिचेष्टिध्वे उत्तम चिचेष्टे चिचेष्टिवहे चिचेष्टिमहे
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अचेष्टिष्ट अचेष्टिषाताम् अचेष्टिषत मध्यम अचेष्टिष्ठाः अचेष्टिषाथाम् अचेष्टिध्वम् उत्तम अचेष्टिषि अचेष्टिष्वहि अचेष्टिष्महि
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम चेष्टिषीष्ट चेष्टिषीयास्ताम् चेष्टिषीरन् मध्यम चेष्टिषीष्ठाः चेष्टिषीयास्थाम् चेष्टिषीध्वम् उत्तम चेष्टिषीय चेष्टिषीवहि चेष्टिषीमहि
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अचेष्टिष्यत अचेष्टिष्येताम् अचेष्टिष्यन्त मध्यम अचेष्टिष्यथाः अचेष्टिष्येथाम् अचेष्टिष्यध्वम् उत्तम अचेष्टिष्ये अचेष्टिष्यावहि अचेष्टिष्यामहि
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम चेष्ट्यते चेष्ट्येते चेष्ट्यन्ते मध्यम चेष्ट्यसे चेष्ट्येथे चेष्ट्यध्वे उत्तम चेष्ट्ये चेष्ट्यावहे चेष्ट्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम चेष्ट्यताम् चेष्ट्येताम् चेष्ट्यन्ताम् मध्यम चेष्ट्यस्व चेष्ट्येथाम् चेष्ट्यध्वम् उत्तम चेष्ट्यै चेष्ट्यावहै चेष्ट्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अचेष्ट्यत अचेष्ट्येताम् अचेष्ट्यन्त मध्यम अचेष्ट्यथाः अचेष्ट्येथाम् अचेष्ट्यध्वम् उत्तम अचेष्ट्ये अचेष्ट्यावहि अचेष्ट्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम चेष्ट्येत चेष्ट्येयाताम् चेष्ट्येरन् मध्यम चेष्ट्येथाः चेष्ट्येयाथाम् चेष्ट्येध्वम् उत्तम चेष्ट्येय चेष्ट्येवहि चेष्ट्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम चेष्टिष्यते चेष्टिष्येते चेष्टिष्यन्ते मध्यम चेष्टिष्यसे चेष्टिष्येथे चेष्टिष्यध्वे उत्तम चेष्टिष्ये चेष्टिष्यावहे चेष्टिष्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त चेष्टन — — चेष्टनम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त चेष्टक चेष्टकः चेष्टिका चेष्टकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त चेष्टितृ चेष्टिता चेष्टित्री चेष्टितृ
ण्यत् विध्यर्थक कृदन्त चेष्ट्य चेष्ट्यः चेष्ट्या चेष्ट्यम्
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) चेष्टितव्य चेष्टितव्यः चेष्टितव्या चेष्टितव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त चेष्टनीय चेष्टनीयः चेष्टनीया चेष्टनीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) चेष्टित चेष्टितः चेष्टिता चेष्टितम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) चेष्टितवत् चेष्टितवान् चेष्टितवती चेष्टितवत् / चेष्टितवद्
शानच् वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद) चेष्टमान चेष्टमानः चेष्टमाना चेष्टमानम्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) चेष्टित्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रचेष्ट्य — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) चेष्टितुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय चेष्टम् — — —
घञ् भाववाचक कृदन्त चेष्ट चेष्टः — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त चेष्टि — चेष्टिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त चिचेष्ट्वस् चिचेष्ट्वान् चिचेष्टुषी चिचेष्ट्वत् / चिचेष्ट्वद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।