🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 05:16:15 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

चेष्ट् (चेष्टँ)

भ्वादिगण · आत्मनेपदी · धातुपाठ 01.0289
धात्वर्थ: चेष्टायाम् — चेष्टा करना, कोशिश करना (to act, to try, to put effort)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमचेष्टतेचेष्टेतेचेष्टन्ते
मध्यमचेष्टसेचेष्टेथेचेष्टध्वे
उत्तमचेष्टेचेष्टावहेचेष्टामहे

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमचेष्टताम्चेष्टेताम्चेष्टन्ताम्
मध्यमचेष्टस्वचेष्टेथाम्चेष्टध्वम्
उत्तमचेष्टैचेष्टावहैचेष्टामहै

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअचेष्टतअचेष्टेताम्अचेष्टन्त
मध्यमअचेष्टथाःअचेष्टेथाम्अचेष्टध्वम्
उत्तमअचेष्टेअचेष्टावहिअचेष्टामहि

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमचेष्टेतचेष्टेयाताम्चेष्टेरन्
मध्यमचेष्टेथाःचेष्टेयाथाम्चेष्टेध्वम्
उत्तमचेष्टेयचेष्टेवहिचेष्टेमहि

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमचेष्टिष्यतेचेष्टिष्येतेचेष्टिष्यन्ते
मध्यमचेष्टिष्यसेचेष्टिष्येथेचेष्टिष्यध्वे
उत्तमचेष्टिष्येचेष्टिष्यावहेचेष्टिष्यामहे

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमचेष्टिताचेष्टितारौचेष्टितारः
मध्यमचेष्टितासेचेष्टितासाथेचेष्टिताध्वे
उत्तमचेष्टिताहेचेष्टितास्वहेचेष्टितास्महे

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमचिचेष्टेचिचेष्टातेचिचेष्टिरे
मध्यमचिचेष्टिषेचिचेष्टाथेचिचेष्टिध्वे
उत्तमचिचेष्टेचिचेष्टिवहेचिचेष्टिमहे

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअचेष्टिष्टअचेष्टिषाताम्अचेष्टिषत
मध्यमअचेष्टिष्ठाःअचेष्टिषाथाम्अचेष्टिध्वम्
उत्तमअचेष्टिषिअचेष्टिष्वहिअचेष्टिष्महि

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमचेष्टिषीष्टचेष्टिषीयास्ताम्चेष्टिषीरन्
मध्यमचेष्टिषीष्ठाःचेष्टिषीयास्थाम्चेष्टिषीध्वम्
उत्तमचेष्टिषीयचेष्टिषीवहिचेष्टिषीमहि

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअचेष्टिष्यतअचेष्टिष्येताम्अचेष्टिष्यन्त
मध्यमअचेष्टिष्यथाःअचेष्टिष्येथाम्अचेष्टिष्यध्वम्
उत्तमअचेष्टिष्येअचेष्टिष्यावहिअचेष्टिष्यामहि

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें