२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
प्रैण् (प्रैणृँ)
भ्वादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 01.0528
धात्वर्थ: गतिप्रेरणश्लेषणेषु (to go,to inspire, to send,to touch,to hug, to embrace)
कर्तरि — परस्मैपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम प्रैणति प्रैणतः प्रैणन्ति मध्यम प्रैणसि प्रैणथः प्रैणथ उत्तम प्रैणामि प्रैणावः प्रैणामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम प्रैणतात् / प्रैणताद् / प्रैणतु प्रैणताम् प्रैणन्तु मध्यम प्रैण / प्रैणतात् / प्रैणताद् प्रैणतम् प्रैणत उत्तम प्रैणानि प्रैणाव प्रैणाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अप्रैणत् / अप्रैणद् अप्रैणताम् अप्रैणन् मध्यम अप्रैणः अप्रैणतम् अप्रैणत उत्तम अप्रैणम् अप्रैणाव अप्रैणाम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम प्रैणेत् / प्रैणेद् प्रैणेताम् प्रैणेयुः मध्यम प्रैणेः प्रैणेतम् प्रैणेत उत्तम प्रैणेयम् प्रैणेव प्रैणेम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम प्रैणिष्यति प्रैणिष्यतः प्रैणिष्यन्ति मध्यम प्रैणिष्यसि प्रैणिष्यथः प्रैणिष्यथ उत्तम प्रैणिष्यामि प्रैणिष्यावः प्रैणिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम प्रैणिता प्रैणितारौ प्रैणितारः मध्यम प्रैणितासि प्रैणितास्थः प्रैणितास्थ उत्तम प्रैणितास्मि प्रैणितास्वः प्रैणितास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम पिप्रैण पिप्रैणतुः पिप्रैणुः मध्यम पिप्रैणिथ पिप्रैणथुः पिप्रैण उत्तम पिप्रैण पिप्रैणिव पिप्रैणिम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अप्रैणीत् / अप्रैणीद् अप्रैणिष्टाम् अप्रैणिषुः मध्यम अप्रैणीः अप्रैणिष्टम् अप्रैणिष्ट उत्तम अप्रैणिषम् अप्रैणिष्व अप्रैणिष्म
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम प्रैण्यात् / प्रैण्याद् प्रैण्यास्ताम् प्रैण्यासुः मध्यम प्रैण्याः प्रैण्यास्तम् प्रैण्यास्त उत्तम प्रैण्यासम् प्रैण्यास्व प्रैण्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अप्रैणिष्यत् / अप्रैणिष्यद् अप्रैणिष्यताम् अप्रैणिष्यन् मध्यम अप्रैणिष्यः अप्रैणिष्यतम् अप्रैणिष्यत उत्तम अप्रैणिष्यम् अप्रैणिष्याव अप्रैणिष्याम
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम प्रैण्यते प्रैण्येते प्रैण्यन्ते मध्यम प्रैण्यसे प्रैण्येथे प्रैण्यध्वे उत्तम प्रैण्ये प्रैण्यावहे प्रैण्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम प्रैण्यताम् प्रैण्येताम् प्रैण्यन्ताम् मध्यम प्रैण्यस्व प्रैण्येथाम् प्रैण्यध्वम् उत्तम प्रैण्यै प्रैण्यावहै प्रैण्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अप्रैण्यत अप्रैण्येताम् अप्रैण्यन्त मध्यम अप्रैण्यथाः अप्रैण्येथाम् अप्रैण्यध्वम् उत्तम अप्रैण्ये अप्रैण्यावहि अप्रैण्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम प्रैण्येत प्रैण्येयाताम् प्रैण्येरन् मध्यम प्रैण्येथाः प्रैण्येयाथाम् प्रैण्येध्वम् उत्तम प्रैण्येय प्रैण्येवहि प्रैण्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम प्रैणिष्यते प्रैणिष्येते प्रैणिष्यन्ते मध्यम प्रैणिष्यसे प्रैणिष्येथे प्रैणिष्यध्वे उत्तम प्रैणिष्ये प्रैणिष्यावहे प्रैणिष्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त प्रैणन — — प्रैणनम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त प्रैणक प्रैणकः प्रैणिका प्रैणकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त प्रैणितृ प्रैणिता प्रैणित्री प्रैणितृ
ण्यत् विध्यर्थक कृदन्त प्रैण्य प्रैण्यः प्रैण्या प्रैण्यम्
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) प्रैणितव्य प्रैणितव्यः प्रैणितव्या प्रैणितव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त प्रैणनीय प्रैणनीयः प्रैणनीया प्रैणनीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) प्रैणित प्रैणितः प्रैणिता प्रैणितम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) प्रैणितवत् प्रैणितवान् प्रैणितवती प्रैणितवत् / प्रैणितवद्
शतृ वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) प्रैणत् प्रैणन् प्रैणन्ती प्रैणत् / प्रैणद्
स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त प्रैणिष्यत् प्रैणिष्यन् प्रैणिष्यती / प्रैणिष्यन्ती प्रैणिष्यत् / प्रैणिष्यद्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) प्रैणित्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रप्रैण्य — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) प्रैणितुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय प्रैणम् — — —
घञ् भाववाचक कृदन्त प्रैण प्रैणः — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त प्रैण्टि — प्रैण्टिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त पिप्रैण्वस् पिप्रैण्वान् पिप्रैणुषी पिप्रैण्वत् / पिप्रैण्वद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।