🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 10:22:08 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

दक्ष् (दक्षँ)

भ्वादिगण · आत्मनेपदी · धातुपाठ 01.0692
धात्वर्थ: वृद्धौ शीघ्रार्थे च — समृद्ध होना, शीघ्र कार्य करना,चतुर होना (to prosper, to grow, to act fastm to be quick, to be alert)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदक्षतेदक्षेतेदक्षन्ते
मध्यमदक्षसेदक्षेथेदक्षध्वे
उत्तमदक्षेदक्षावहेदक्षामहे

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदक्षताम्दक्षेताम्दक्षन्ताम्
मध्यमदक्षस्वदक्षेथाम्दक्षध्वम्
उत्तमदक्षैदक्षावहैदक्षामहै

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअदक्षतअदक्षेताम्अदक्षन्त
मध्यमअदक्षथाःअदक्षेथाम्अदक्षध्वम्
उत्तमअदक्षेअदक्षावहिअदक्षामहि

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदक्षेतदक्षेयाताम्दक्षेरन्
मध्यमदक्षेथाःदक्षेयाथाम्दक्षेध्वम्
उत्तमदक्षेयदक्षेवहिदक्षेमहि

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदक्षिष्यतेदक्षिष्येतेदक्षिष्यन्ते
मध्यमदक्षिष्यसेदक्षिष्येथेदक्षिष्यध्वे
उत्तमदक्षिष्येदक्षिष्यावहेदक्षिष्यामहे

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदक्षितादक्षितारौदक्षितारः
मध्यमदक्षितासेदक्षितासाथेदक्षिताध्वे
उत्तमदक्षिताहेदक्षितास्वहेदक्षितास्महे

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमददक्षेददक्षातेददक्षिरे
मध्यमददक्षिषेददक्षाथेददक्षिध्वे
उत्तमददक्षेददक्षिवहेददक्षिमहे

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअदक्षिष्टअदक्षिषाताम्अदक्षिषत
मध्यमअदक्षिष्ठाःअदक्षिषाथाम्अदक्षिध्वम्
उत्तमअदक्षिषिअदक्षिष्वहिअदक्षिष्महि

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदक्षिषीष्टदक्षिषीयास्ताम्दक्षिषीरन्
मध्यमदक्षिषीष्ठाःदक्षिषीयास्थाम्दक्षिषीध्वम्
उत्तमदक्षिषीयदक्षिषीवहिदक्षिषीमहि

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअदक्षिष्यतअदक्षिष्येताम्अदक्षिष्यन्त
मध्यमअदक्षिष्यथाःअदक्षिष्येथाम्अदक्षिष्यध्वम्
उत्तमअदक्षिष्येअदक्षिष्यावहिअदक्षिष्यामहि

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें