२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
यम् (यमँ)
भ्वादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 01.0930
धात्वर्थ: अपरिवेषणे — उपवास रखना, न खाना (to fast, to avoid eating)
कर्तरि — परस्मैपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम यमति यमतः यमन्ति मध्यम यमसि यमथः यमथ उत्तम यमामि यमावः यमामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम यमतात् / यमताद् / यमतु यमताम् यमन्तु मध्यम यम / यमतात् / यमताद् यमतम् यमत उत्तम यमानि यमाव यमाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अयमत् / अयमद् अयमताम् अयमन् मध्यम अयमः अयमतम् अयमत उत्तम अयमम् अयमाव अयमाम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम यमेत् / यमेद् यमेताम् यमेयुः मध्यम यमेः यमेतम् यमेत उत्तम यमेयम् यमेव यमेम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम यमिष्यति यमिष्यतः यमिष्यन्ति मध्यम यमिष्यसि यमिष्यथः यमिष्यथ उत्तम यमिष्यामि यमिष्यावः यमिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम यमिता यमितारौ यमितारः मध्यम यमितासि यमितास्थः यमितास्थ उत्तम यमितास्मि यमितास्वः यमितास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ययाम येमतुः येमुः मध्यम येमिथ येमथुः येम उत्तम ययम / ययाम येमिव येमिम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अयंसीत् / अयंसीद् अयंसिष्टाम् अयंसिषुः मध्यम अयंसीः अयंसिष्टम् अयंसिष्ट उत्तम अयंसिषम् अयंसिष्व अयंसिष्म
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम यम्यात् / यम्याद् यम्यास्ताम् यम्यासुः मध्यम यम्याः यम्यास्तम् यम्यास्त उत्तम यम्यासम् यम्यास्व यम्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अयमिष्यत् / अयमिष्यद् अयमिष्यताम् अयमिष्यन् मध्यम अयमिष्यः अयमिष्यतम् अयमिष्यत उत्तम अयमिष्यम् अयमिष्याव अयमिष्याम
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम यम्यते यम्येते यम्यन्ते मध्यम यम्यसे यम्येथे यम्यध्वे उत्तम यम्ये यम्यावहे यम्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम यम्यताम् यम्येताम् यम्यन्ताम् मध्यम यम्यस्व यम्येथाम् यम्यध्वम् उत्तम यम्यै यम्यावहै यम्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अयम्यत अयम्येताम् अयम्यन्त मध्यम अयम्यथाः अयम्येथाम् अयम्यध्वम् उत्तम अयम्ये अयम्यावहि अयम्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम यम्येत यम्येयाताम् यम्येरन् मध्यम यम्येथाः यम्येयाथाम् यम्येध्वम् उत्तम यम्येय यम्येवहि यम्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम यमिष्यते यमिष्येते यमिष्यन्ते मध्यम यमिष्यसे यमिष्येथे यमिष्यध्वे उत्तम यमिष्ये यमिष्यावहे यमिष्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त यमन — — यमनम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त यमक यमकः यमिका यमकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त यमितृ यमिता यमित्री यमितृ
यत् विध्यर्थक कृदन्त यम्य यम्यः यम्या यम्यम्
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) यमितव्य यमितव्यः यमितव्या यमितव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त यमनीय यमनीयः यमनीया यमनीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) यमित यमितः यमिता यमितम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) यमितवत् यमितवान् यमितवती यमितवत् / यमितवद्
शतृ वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) यमत् यमन् यमन्ती यमत् / यमद्
स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त यमिष्यत् यमिष्यन् यमिष्यती / यमिष्यन्ती यमिष्यत् / यमिष्यद्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) यमित्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रयम्य — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) यमितुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय यमम् — — —
घञ् भाववाचक कृदन्त यम यमः — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त यान्ति — यान्तिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त येमिवस् येमिवान् येमुषी येमिवत् / येमिवद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।