🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:15:35 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

कथ (कथ)

चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0389
धात्वर्थ: वाक्यप्रबन्धे — कहना, व्याख्यान करना, बयान करना (to speak, to tell, to state, to explain, to narrate)

🔎 आपका लिखा रूप कथम् — अव्यय — कथ + णमुल् (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय) (रंगीन खाना)

प्रत्ययप्रयोग / अर्थप्रातिपदिक / अव्ययपुंलिङ्गस्त्रीलिङ्गनपुंसकलिङ्ग
ल्युट्भाववाचक/करणवाचक कृदन्तकथन——कथनम्
ण्वुल्कर्तृवाचक कृदन्तकथककथकःकथिकाकथकम्
तृच्कर्तृवाचक कृदन्तकथयितृकथयिताकथयित्रीकथयितृ
यत्विध्यर्थक कृदन्तकथ्यकथ्यःकथ्याकथ्यम्
तव्यविध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए)कथयितव्यकथयितव्यःकथयितव्याकथयितव्यम्
अनीयर्विध्यर्थक कृदन्तकथनीयकथनीयःकथनीयाकथनीयम्
क्तभूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा)कथितकथितःकथिताकथितम्
क्तवतुभूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा)कथितवत्कथितवान्कथितवतीकथितवत् / कथितवद्
शतृवर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद)कथयत्कथयन्कथयन्तीकथयत् / कथयद्
स्य-शतृभविष्यत्कालिक कृदन्तकथयिष्यत्कथयिष्यन्कथयिष्यती / कथयिष्यन्तीकथयिष्यत् / कथयिष्यद्
शानच्वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद)कथयमानकथयमानःकथयमानाकथयमानम्
क्त्वापूर्वकालिक अव्यय (करके)कथयित्वा———
ल्यप्पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके)प्रकथय्य———
तुमुन्निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए)कथयितुम्———
णमुल्पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्ययकथम्———
क्तिन्भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्तकत्ति—कत्तिः—
क्वसुभूतकालिक (लिट्) कृदन्तकथयाम्बभूवस्कथयाम्बभूवान्कथयाम्बभूषीकथयाम्बभूवत् / कथयाम्बभूवद्

इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें