🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:16:02 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अंचित
aṃcita
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अंचित पु वि॰ [सं॰ अचिन्त्य, प्रा॰ अचिंत] चिंतन से परे । अचिंत्य । उ॰—अचिंत पुरुष को मंगल हंसा गावै हो ।—धर्म॰ श॰, पृ॰ ५४ ।
अंचित वि॰ [सं॰ अञ्चित]
१. पुजित । आराधित । संमानित ।
२. विशिष्ट । प्रधान ।
३. झुका हुआ । घुमावदार ।
४. धनुषाकार ।
५. सुंदर ।
६. गत । गया हुआ ।
७. ग्रथित । गुँथा हुआ [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अञ्चित mfn. bent, curved, curled, arched, handsome
gone, walked in
reverenced, honoured
distinguished.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (11,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अंचित p. p. 1 (a) Curved, bent; ˚उत्थित Dk. 125 bent and raised; किंचिदंचितां दृष्टिं संचारयंती 143 bent or oblique look; दोर्लीलांचितचंद्रशेखरधनुः Mv. 1. 54 bent; ˚सव्यजानुः R. 18. 51, Bk. 2. 31, 9. 40; ˚लांगूलः (कपिः), ˚स्कंधः (वृक्षः). (b) Arched and handsome (as eyebrows); ˚अक्षिपक्ष्मन् R. 5. 76; crisped, curled (as hair); स्वसितांचितमूर्धजा Mb. --2 Gone. --3 Honoured; adorned, graced, graceful, handsome, दोर्दंडांचितमहिमा Mv. 7. 8 graced, adorned; गतेषु [] लीलांचितविक्रमेषु Ku. 1. 34 sportively handsome; ˚ताभ्यां गताभ्यां R. 2. 18, लीलांचितभ्रूलता Dk. 124, 151; समधुरं मधुरंचितविक्रमः R. 9. 24 of esteemed or adorable prowess; Ki. 15. 53. --4 Sewn or woven, arranged; अर्धांचिता सत्वरमुत्थितायाः (रशना) R. 7. 10 halfstrung or woven (गुंफित Malli.). --Comp. --पत्रं [ब.] a lotus with curved leaves. --भ्रूः a woman having arched or handsome eyebrows.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0026-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अञ्चित त्रि० अन्च--क्त । पूजिते, आकुञ्चिते च । “अपि- खञ्जनमञ्जनाञ्चितमिति” नैष० । “अञ्चितसव्यपाद इति” भट्टिः । “अञ्चितः शूलपाणिरिति” पुरा० । ग्रथिते च “अर्द्धाञ्चिता सत्वरमुत्थिताया” इति रघुः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0093,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अञ्चितः, त्रि, (अञ्च + कर्म्मणि क्तः नाञ्चोः पूजाया- मिति नलोपाभावः) पूजितः । इत्यमरः ॥ (यथा रघुवंशे । -- “उभावलञ्चक्रतुरञ्चिताभ्यां तपोवनावृत्तिपथं गताभ्यां ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-023-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "अंचित" आता है (2)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें