🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:12:40 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अगम्या
agamyā
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अगम्या १ वि॰ स्त्री॰ [सं॰] नगमन करने योग्य । मैंथुन के अयोग्य ।
अगम्या संज्ञा स्त्री॰
१. न गमन करने योग्य स्त्री । वह स्त्री जिसके साथ संभोग करना निषिद्ध है; जैसे—गुरूपत्नी, राजपत्नी, सौतेली माँ, माँ, कन्या, पतोहू, सास, गर्भवती स्त्री, बहिन, सती, सगे भाई की स्त्री, भांजी, भतीजी, चेली, शिष्य़ की स्त्री, भांजे की स्त्री, भतीजे की स्त्री, इत्यादि ।
२. अंत्यज स्त्री । अंत्यजा (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अ-गम्या f. a woman with whom cohabitation is forbidden.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अगम्या A woman not deserving to be approached (for cohabitation), one of the low castes; ˚म्यां च स्त्रियं गत्वा, ˚गमनं चैव जातिभ्रंशकराणि वा &c. --Comp. --गमनं illicit intercourse. --गामिन् a. practising illicit intercourse. --गमनीय a. relating to illicit intercourse; ˚नीयं तु ( पापं) व्रतैरेभिरपानुदेत् Ms. 11. 170.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0009-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अगम्या, स्त्री, अमैथुनार्हा नारी । गम्यागम्या- विवरणं यथा, यम उवाच, -- “या या गम्या नृणामेव निबोध कथयामि ते । स्वस्त्री गम्या च सर्व्वेषामिति वेदनिरूपिता ॥ अगम्या च तदन्या या इति वेदविदो विदुः । सामान्यं कथितं सर्व्वं विशेषं श्टणु सुन्दरि ! ॥ अगम्याश्चैव या याश्च निबोध कथयामि ताः । शूद्राणां विप्रपत्नी च विप्राणां शूद्रकामिनी ॥ अत्यगम्या च निन्द्या च लोके वेदे पतिव्रते । शूद्रश्च ब्राह्मणीं गच्छेद् ब्रह्महत्याशतं लभेत् ॥ तत्समं ब्राह्मणी चापि कुम्भीपाकं व्रजेद्ध्रुवं । यदि शूद्रां व्रजेद्विप्रो वृषलीपतिरेव सः ॥ स भ्रष्टो विप्रजातेश्च चाण्डालात् सोऽधमः स्मृतः । विष्ठासमश्च तत्पिण्डो मूत्रं तस्य च तर्पणं ॥ [] तत् पितॄणां सुराणाञ्च पूजने तत् समं सति । कोटिजन्मार्ज्जितं पण्यं सन्ध्यार्च्चातपसार्ज्जितं ॥ द्विजस्य वृषलीभोगान्नश्यत्येव न संशयः । ब्राह्मणश्च सुरापीती विड्भोजी वृषलीपतिः ॥ हरिवासरभोजी च कुम्भीपाकं व्रजेद्ध्रुवं । गुरुपत्नीं राजपत्नीं सपत्नीमातरं प्रसूं ॥ सुतां पुत्त्रबधूं श्वश्रूं सगर्भां भगिनीं सति । सोदरभ्रातृजायाञ्च भगिनीभ्रातृकन्यकां ॥ शिष्याञ्च शिष्यपत्नीञ्च भागिनेयस्य कामिनीं भ्रातृपुत्त्रप्रियाञ्चैवात्यगम्यामाह पद्मजः ॥ एतास्वेकामनेकां वा यो व्रजेन्मानवाधमः । स मातृगामी वेदेषु ब्रह्महत्याशतं लभेत् ॥ अकर्म्मार्होऽपि सोऽस्पृश्यो लोके वेदेऽतिनिन्दितः । स याति कुम्भीपाकञ्च महापापी सुदुष्करं” ॥ इति ब्रह्मवैवर्त्ते प्रकृतिखण्डे २७ अध्यायः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-007-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "अगम्या" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें