🕉️ 19 November 2026, Thursday · 01:32:24 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अघोर
aghora
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अघोर १ वि॰ [सं॰]
१. जो भीषण या भयंकर न हो (को॰) ।
२. सौम्य । प्रियदर्शन । सुहावना । —उ॰—'तब श्रीकृष्ण ने अघोर बंसी बजाई' । — पोद्दार अभि॰ ग्रं, पृ॰ ४८३ ।
अघोर २ वि॰ [सं॰ घोर ]
१. घोर । कठिन । कठोर । उ॰—खौंचो राम धनुष चढ़ो जबहीं । महा अघोर शब्द भयो तबहीं । — कबीर सा॰ पृ॰ ३७ ।
२. भयंकर । भयानक । उ॰—दर्ब हरहिं पर सोक न हरहीं । सो गुरु नर्क अघोरहि परहीं । — सं॰ दरिया, पृ॰ ७ ।
अघोर ३ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. शिव का नाम या एक रूप ।
२. एक पंथ या संप्रदाय । विशेष—इसके अनुयायी न केवल मद्य मांस का व्यवहार अत्याधिक करते हैं, वरन् वे नरमांस, मल मूत्र आदि तक से घिन नहीं करते । कीनाराम इस संप्रदाय के बडे प्रसिद्ब पुरुष हुए हैं ।
३. अघोर पंथ का उपासक । अघोरी । उ॰—मति के कठोर मानि धरम को तौर करै, करम अघोर डरै परम अघौर को । —भिखारी ग्रं॰ भा॰ २ पु॰ ३४ ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अ-घोर mfn. not terrific
अ-घोर m. a euphemistic title of Śiva
a worshipper of Śiva and Durgā
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (7,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अघोर a. Not terrific or fearful. --रः [नास्ति घोरो यस्मात्] 1 N. of Śiva or of one of his forms, ( ईशानाघोरनामानौ वामदेवस्ततः परम् । सद्योजातइति प्रोक्तः क्रमशोऽर्चनकर्मणि) --2 A worshipper of Śiva and Durgā. --रा [अघोरः शिवः उपास्यत्वेन अस्यां सा, अघोरअच्] the fourteenth day of the dark half of Bhādra sacred to Śiva (भाद्रमास्यसिते पक्षे ह्यघोराख्या चतुर्दशी । तस्यामाराधितः स्थाणुर्नयेच्छिवपुरं ध्रुवं). --Comp. --घोररूपः N. of Śiva. --पथः, --मार्गः a follower of Śiva. --प्रमाणं a terrific oath or ordeal.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0016-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अघोर त्रि० न घोरः भयानकः । भयानकभिन्ने सौम्यरूपे “या ते रुद्र! “शिवा तनूरघोरा पापकासिनी” इति वेदः । “अघोरा सौम्या अत एव पापकासिनी शिवा च इति” वेददीपः । नास्ति घोरो यस्मात् । अतिभयानके त्रि० । रुद्रमूर्त्तिभेदे पु० । “ईशानाघोरनामानौ, वामदेवस्ततः परम् । सद्योजात इति प्रोक्तः क्रमशोऽर्चनकर्म्मणीति पुरा० । अघोरः शिव उपास्यत्वेनास्त्यस्याम् अ- घोर + अच् । भाद्रकृष्णचतुर्द्दश्यां स्त्री । “भाद्रे मास्य- सिते पक्षे ह्यघोराख्या चतुर्दशी । तस्यामाराधितः स्थाणु- र्नयेच्छिवपुरं ध्रुवमिति” पुरा० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0069,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अघोरः, पुं, (न घोरः सौम्यरूपः “या ते रुद्र ! शिवा तनुरघोरा पापनाशिनी” इति वेदः ।) महादेवः । इति शिवचतुर्द्दशीव्रतपूजायां ॥ अतिभयानके अभयानके च त्रि ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-013-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें