🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:48:27 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अत्याचार
atyācāra
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अत्याचार संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. आचार का अतिक्रमण । विरुद्धाचरण । अन्याय । निठुराई । ज्यादती । जुल्म ।
२. बुराचार । पापा
३. आचार की अधिकता । पाखंड । ढोंग । ढकोसला । आडंबर ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अत्य्-आचार m. performance of works of supererogation
अत्य्-आचार mfn. negligent of or departing from the established customs.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (17,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अत्याचार a. [आचारमतिक्रांतः] Deviating from established usages or customs, negligent. --रः Performance of works not sanctioned by usage (अनुचिताचरणं); irreligious conduct.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0038-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अत्याचार पु० अत्युत्कट आचारः प्रा० स० । अनुचिताचरणे । अतिक्रमे अव्ययी० । अचारातिक्रमे अव्य० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0109,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अत्याचारं, क्ली, (आचारमतिक्रान्तं अत्यादीति समासः ।) विरुद्धाचरणं । आचारमतिक्रम्य इत्य- व्ययीभावसमासनिष्पन्नं ॥
अत्याचारः, पुं, (अति अनुचित आचारः कर्म्मधा ।) अनुचिताचारः । असङ्गताचरणं । आचारोल्ल- ङ्घनं । अन्यायः ॥ (अति अनुचितः आचार आच- रणं यस्य सः अन्यायाचरणकारी ।)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-031-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "अत्याचार" आता है (22)
अनट उपद्रव । अनीति । अन्याय । अत्याचारजौर अत्याचार । जुल्मजबरई † संज्ञा स्त्री॰ अन्याययुक्त सख्ती । अत्याचार । ज्यादतीअंधेर अन्याय । अविचार । अत्याचार । जुल्मअनघोर अंधेर । अत्याचार । ज्यादतीजुल्म अत्याचार । अन्यांय । अनीति । जबरदस्ती । अंधेर । क्रि॰ प्र॰—करना ।—होना…बेदाद अन्याय । अत्याचारसीनाजोरी अत्याचारसाहस वह मानसिक गुण या शक्ति जिसके द्वारा मनुष्य यर्थष्ट बल के अभाव में भी क…अविचार विचार का अभावज्यानि वृद्धावस्था । जरा । बुढ़ा़पापरिप्लव तैरनाबलात्कार किसी की इच्छा के विरुद्ध बलपूर्वक कोई काम करना । जबरदस्ती कोई काम करनाअनीति नीति का विरोध । अन्याय । बेइंसाफीसितम गजब । अनर्थ । आफतचंडाई पु † संज्ञा स्त्री॰जियादत आधिक्य । अतिशयताबिद्दत † संज्ञा स्त्री॰मर्दुम मनुष्य । आदमीज्यादती अधिकता । बहुतायत । अधिकाईसफ्फाकी निष्ठुरता । क्रूरता । बेरहमीदस्तदराजी ढिठाई
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬