🕉️ 23 November 2026, Monday · 04:40:41 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अत्याहित
atyāhita
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अत्याहित १ वि॰ [सं॰] असहमति के योग्य । अस्वीकार्य [को॰] ।
अत्याहित २ संज्ञा पुं॰
१. अरुचि । अप्रियता ।
२. संकट ।
३. भय ।
४. दु:साहस [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अत्य्-आहित n. great calamity
great danger
facing great danger
a daring action.
अत्य्-आ-हित mfn. disagreeable, MBh. &c.
अत्य्-आ-हित n. disagreeableness, Śāk. &c. (Prākṛt accāhida).
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (13,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अत्याहितं [आधा-आधारे क्त, अत्यंतमाधीयते तन्निवारणार्थं मनो दीयते यस्मिन् Tv.] 1 A great calamity, danger or evil, misfortune, mishap, accident; न किमप्यत्याहितं Ś. 1, किं अत्याहितं सीतादेव्याः; -न केवलं ˚तं सापवादमपि U. 2; मया ˚तमुपलब्धं V. 4; किमिदमुच्चैरत्याहितं Mv. 6; श्रुतमत्याहितं M. 4 evil or evil news; oft. as an exclamation, ‘Ah, me!’ ‘alas! alas!’, ‘how bad it is!’ Māl. 3, 7; V. 5. --2 A rash or daring deed (जीवानपेक्षिकर्म); अत्याहितं किमपि राक्षसकर्म कुर्यात् Mv. 4. 50 rash and demoniacal deed; पांडुपुत्रैर्न किमप्यत्याहितमाचेष्टितं भवेत् Ve. 2.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0038-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अत्याहितं, क्ली, (अत्यन्तमाधीयते तन्निवारणाय चित्तं निधीयते ऽत्र अति आ + धा + क्तोऽधि- करणे द्रव्यगतिप्रत्यवसानार्थेभ्यश्च इति सूत्रेण क्त अघिकरणे) महाभीतिः । अतिशयभयं । जीवा- नपेक्षि कर्म्म । जीवनाशारहितसाहसकर्म्म । इत्य- मरः ॥ (अत्याहितं किमपि राक्षसकर्म्म कुर्य्यात् । इति रामायणं ।)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-032-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬