🕉️ 21 November 2026, Saturday · 07:26:00 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अभिपन्न
abhipanna
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अभिपन्न वि॰ [सं॰]
१. निकट गया या पहुँचा हुआ ।
२. भगोड़ा ।
३. पराभूत या त्रासित ।
४. विपत्तिग्रस्त । अभागा ।
५. दोषी ।
६. स्वीकृत ।
७. मृत ।
८. रक्षित ।
९. दुर किया हुआ [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अभि-पन्न mfn. approaching for imploring the help of L.
assisted, MBh. &c.
seized, overpowered, ŚBr. &c.
undertaking, taking in hand
undertaken, taken in hand
one who has acted wrongly towards (in comp.), MBh. xii, 68, 50 and 58
distant, L.
dead, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (65,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अभिपन्न p. p. 1 Gone or come near, approached, run towards, gone to (a state &c.); त्वमन्यमाकारमिवाभिपन्नः Ki. 3. 46. --2 Fled, fugitive, seeking refuge with. --3 Subdued, overpowered, afflicted, seized &c.; कालाभिपन्नाः सीदंति सिकतासेतवो यथा Rām.; यदिदं सर्वं मृत्युनाभिपन्नं Śat. Br.; दोष˚, कश्मल˚, व्याघ्र˚ &c. --4 Unfortunate, fallen into difficulties &c. --5 Accepted. --6 Guilty. --7 Removed to a distance. --8 Dead.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0133-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अभिपन्न त्रि० अभि + पद--क्त । १ अपराधवति, २ आपद्गते, ३ स्वीकृते, ४ आभिमुख्येन गते च ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0293,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अभिपन्नः, त्रि, (अभि + पद् + कर्त्तरि क्तः ।) अप- राद्धः । अपराधवान् । व्यापद्गतः । प्राप्तविपत्तिः । अभिग्रस्तः । शत्रुणाक्रान्तः । इत्यमरः ॥ (स्वी- कृतः । अङ्गीकृतः । अभिभूतः । पीडितः । “दाहप्रपाकौ शिशिराभिनन्दाः । पित्ताभिपन्नेनयने भवन्ति” । “दृष्टिर्दोषाभिपन्ना” । इति सुश्रुते ।)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-074-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें