🕉️ 19 November 2026, Thursday · 01:36:24 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अमोघ
amogha
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अमोघ १ वि॰ [सं॰]
१. निष्फल न होनेवाला । वृथा न अन्यथा न होनेवाला । अव्यर्थ । अचूक । लक्ष्य पर पहुँचनेवाला । खाली न जानेवाला ।
२. अनिंद्य । अद्वितीय । उ॰—सब सामंत समंध चढ़ि । विच सुंदरी अमोघ ।—पृ॰ रा॰, २५ ।७८० ।
अमोघ २ संज्ञा पुं॰
१. व्यर्थ न होने का भाव । अव्यर्थ ।
२. शिव ।
३. विष्णु [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अ-मोघ mf(आ)n. unerring, unfailing, not vain, efficacious, succeeding, hitting the mark, productive, fruitful
अ-मोघ m. the not erring, the not failing, ŚBr.
अ-मोघ m. a shark, L.
N. of Śiva
of Viṣṇu, MBh. xiii
of Skanda, MBh. iii, 14632
of a minister of an Asura king at war with Kārttikeya, SkandaP.
of a river, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (83,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अमोघ a. 1 Unfailing, reaching the mark; धनुष्यमोघं समधत्त बाणं Ku. 3. 66; R. 3. 53; 12. 97; कामिलक्ष्येष्वमोधैः Me. 73. --2 Unerring, infallible (words, boon &c.); अमोधाः प्रतिगृह्णंतावर्घ्यानुपदमाशिषः R. 1. 44; युतममोघतया Ki. 6. 40. --3 Not vain or useless, efficacious, fruitful, productive; यदमोघमपामंतरुप्तं बीजमज त्वया Ku. 2. 5; so ˚बलं, ˚शक्ति, ˚वीर्य, ˚क्रोध &c. --घः 1 Not failing or erring, unerringness. --2 N. of Viṣṇu (or of Śiva according to some). --3 N. of a river. --घा 1 N. of the plant पाटलां (Mar. पाडळी) (the trumpet flower). --2 N. of another plant विडंग (Mar. वावडिंग) the seed of which is used as a vermifuge, and hence also called कृमिघ्न. --3 = पथ्या. --4 N. of a spear or शक्ति. --5 N. of Śiva's wife. --6 Mystical name of the conjunct consonant क्ष. --Comp. --दंडः unerring in punishment, N. of Śiva. --दर्शिन्, --दृष्टि a. of unerring mind or view. --बल a. of never-failing strength or vigour. --वाच् f. words not vain or idle, that are sure to be fulfilled or realized. (a.) one whose words are not vain. --वांछित a. never disappointed. --विक्रमः of never-failing valour, N. of Śiva.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0153-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अमोघ त्रि० मोघो निष्फलः न० त० । १ सफले, २ अव्यर्थे च । [] “अमोघासु पतन्तेषु धर्म्मपोतेन सन्तर” भा० शा० प० । “यदमोघमपामन्तरुप्तं वीजमज! त्वया” कुमा० धनुष्यमोघं समधत्त सायकम्” “अमोघाः प्रतिगृह्णन्तावर्घानु- पदमाशिषम्” इति च रघुः । ३ नदभेदे पु० । ४ पटोलल- तायां, हरितक्यां ५ विडङ्गे च स्त्री । ६ विष्णौ पु० “अमोघः पुण्डरीकाक्षः” विष्णु० स० “सत्यकामः सत्यसङ्कल्प” इति श्रुतेः अवितथसङ्कल्पत्वात्तस्य तथात्वम् ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0328-a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अमोघः, त्रि, (न मोघो निष्फलः, नञ्समासः ।) सफलः । अव्यर्थः । इति मेदिनी ॥ नदविशेषे पुं । इति शब्दरत्नावली ॥ (इष्टफलप्रदः । अबन्ध्यः । अविफलः । “यदमोघमपामन्तरुप्तं वीजमज त्वया” । इति कुमारसम्भवे । “अमोघाः प्रतिगृह्णन्तावर्घ्यानुपदमाशिषः” । इति रघुवंशे ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-087-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "अमोघ" आता है (3)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें