🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:20:24 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अवगीत
avagīta
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अवगीत १ वि॰ [सं॰]
१. जिसकी निंदा की गई हो । निंदित ।
२. बदमाश । दुष्ट । फिर फिर देखा हुआ । सुपारिचित [को॰] ।
अवगीत २ संज्ञा पुं॰
१. निंदा ।
२. निंद्य या अभद्र गीत । बेसुरा गीत [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अव-गीत mfn. (√ गै), sung depreciatingly
sung of frequently, well known, trite, Rājat.
censured, blamable, despicable, vile, Hariv.; Kir. ii, 7
अव-गीत n. satire in song, blame, censure, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (97,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अवगीत p. p. 1 Sung in a discordant tone, sung badly --2 Reproached, abused, censured; अनवगीतः परिचयः U. 2. 2; अवगीतां गमिते दशामिमां Ki. 2. 7; सोढावगीतप्रथमायुधस्य 17. 28; Śi. 11. 10. --3 Wicked, vile. --4 Satirized in a song. --5 Seen frequently, well-known (मुहुर्दृष्ट). --तं 1 A satire in song, derision. --2 Reproach, blame. --3 Bad or discordant singing.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0178-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अवगीत त्रि० अव + गै--क्त । २ निर्व्वादे जनापवादे २ दुष्टे ३ गर्हिते ३ मुहूर्दृष्टे मेदि० भावे क्त । ४ निन्दायाम् ४ लोकापवादे च न० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0418,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अवगीतं, क्ली, (अव + गै + क्त ।) निर्व्वादः । लोकापवादः । इति विश्वमेदिन्यौ ॥ (गीतादिना निन्दाख्यापनम् । असाधुगीतं । अशोभनगानं ।)
अवगीतः, त्रि, (अव + गै + क्त ।) ख्यातगर्हणः । निन्दितः । इत्यमरः ॥ (“विधुरं किमतः परं परैरवगीतां गमिते दशामिमाम्” । इति भारविः ।) दृष्टः । इति मेदिनी ॥ मुहुर्दृष्टः । इति विश्वः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-122-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें