🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:03:26 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अश्न
aśna
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. अश्न mfn. (√ 2. अश्), voracious [RV. i, 164, 1 and 173, 2] See अशन् at end
अश्न (अस्), m. N. of a demon, RV. ii, 14, 5; 20, 5; vi, 4, 3.
2. अश्न m. (cf. अशन्), a stone, RV. viii, 2, 2
a cloud, Naigh.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (114,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अश्न a. [अश्नुते व्याप्नोति अश्नाति वा, अश-नन्] 1 Pervading. --2 Eating, voracious. --3 Pervaded, filled. --श्नः 1 N. of a demon. --2 A cloud (Nir.). --3 A stone to grind Soma on.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0202-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अश्न त्रि० अश्नुते व्याप्नोति अश्नाति वा अश--नन् । १ व्यापन शीले २ भोजनशीले च “मृगोनाश्नो अति यज्जुगुर्य्यात्” ऋ० १ । १७३ । २ “अश्नोव्यापकः अशनशीलश्च” भा० “कर्म्मणि नन् । ३ व्याप्ते “तस्य भ्राता मध्यमो अस्त्यश्नः” ऋ० १ । १६४ । [] १ । “अश्नः व्याप्तः भा० ४ असुरभेदे पु० मुष्णन्नुषसः सू- र्य्येण स्तवानश्नस्य” ऋ० २ । २० । ५ । “अश्नुते स्वतेजशा सर्वं जगदित्यश्नः कश्चिदसुरः भा० । “अध्वर्य्यवोयः स्वश्नं जघान” ऋ० २ । १४ । ५ । ५ । करणे नन् । सोमकण्डन- प्रस्तरे । “नृभिर्धूतः सुतोश्नैरव्यो वारैः” ऋ० ८ । २ । २ । अश्नैः अश्मभिः करणभूतैः सुतोऽध्वर्युभिरभिषुतः” भा० । अश्नुतेऽम्बरम् । ६ मेघे निरु० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0493-b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें