🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:44:52 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अश्रांत
aśrāṃta
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अश्रांत वि॰ [सं॰ अश्रान्त]
१. श्रमरहित । स्वस्थ । जो थका- माँदा न हो ।
२. विश्रामरहित । लगातर । निरंतर । उ॰—
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अ-श्रान्त mfn. unwearied, RV. x, 62, 11; AV. xix, 25, 1; Kathās.
eternal, continual, L.
अ-श्रान्त (अम्), n. unweariedly, Uttarar.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (114,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अश्रांत a. 1 Unwearied, not fatigued, untired. --2 Incessant, continual; अश्रांतपुण्यकर्माणः Mv. 1. 26. --तं Absence of rest. --तं ind. Incessantly, continually; मयूखैरश्रांतं तपति यदि देवो दिनकरः U. 6. 14.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0202-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अश्रान्त त्रि० श्रम--कर्त्तरि न० त० । श्रान्तभिन्ने १ श्रमशून्ये २ अविरते ३ क्रियाविशेषणत्वे न० । “अश्रान्तश्रुतिपाठपूत- रसनाविर्भूतभूरिस्तवेति नैष० । भावे क्त न० त० । ४ अविश्रामे न० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0496,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अश्रान्तं, क्ली, (अविद्यमानं श्रान्तमत्र । नञ्स- मासः) अनवरतं । नित्यं । इत्यमरः ॥ श्रमर- हिते त्रि ॥
अश्रान्तः, त्रि, श्रमरहितः । यथा । “अश्रान्तश्रुति- पाठपूतरसनाविर्भूतभूरिस्तवा जिह्मब्रह्ममुखौघ- विघ्नितनवस्वर्गक्रियाकेलिना । पूर्व्वं गाधिसुतेन साभिघटिता मुक्तानु मन्दाकिनी यत् प्रासाददु- कूलवल्लिरनिलान्दोलैरखेलद्दिवि” ॥ इति नैषधे १ स्वर्गः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-143-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "अश्रांत" आता है (3)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें