🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:11:45 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

आंग
āṃga
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📜 शब्द-रूप📗 अमरकोश
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
आंग १ वि॰ [सं॰ आङ्ग] [वि॰ स्त्री॰ आंगी]
१. अंग या शरीरसंबंधी ।
२. शब्द के आधार या अंग से संबंध रखनेवाला (व्या॰) ।
३. अंग या अवयवयुक्त या उससे संबंध रखनेवाला ।
४. गौणा या निम्न पात्रों से संबंध रखनेवाला (नाटय॰) ।
५. वेदों के अंग से संबंध रखनेवाला ।
३. अंग देश में पैदा किया हुआ या उत्पन्न [को॰] ।
आंग २ सज्ञा पुं॰
१. अंग देश का राजकुमार ।
२. सुकुमार शरीर । पु
३. अंग । शरीर ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
आङ्ग mfn. (in Gr.) relating to the base (अङ्ग) of a word, Pāṇ. i, 1, 63 Comm.
आङ्ग m. a prince of the country Aṅga, (g. पैलादि, q.v.)
आङ्ग n. a soft delicate form or body, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (131,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
आंग a. (गी f.) [अंग-स्वार्थे-अण्] 1 Bodily, corporeal. --2 (In gram.) Relating to the base (अंग). --3 Having limbs or parts. --4 Relating to the minor personages in a drama. --5 Belonging to a portion of the Vedas. --6 Produced or born in the country of the Aṅgas. --गः A prince of the Aṅga country. --गं A delicate body.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0228-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
आङ्ग न० अङ्ग + स्वार्थे अण् । १ कोमलाङ्गे अङ्गादागतः अण् । व्याकरणप्रसिद्धे २ अङ्गाधिकारविहिते कार्य्ये “वर्ण्णादाङ्गं [] बलीयः” परिभाषा अङ्गदेशे भवः अण् । ३ अङ्कदेशभवे त्रि० बहुवचने तु तस्य लुक् अङ्गाः । अङ्गानां राजा अण् । ४ अङ्गदेशस्यराजनि बहुषु लुक् अङ्गाः तद्राजषु । स्त्रियां प्राच्यत्वान्न लुक्, आङ्गी ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0624-b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
आङ्गं, क्ली, (अङ्गस्य इदं । अङ्ग + अण्) कोमलाङ्गं । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-166-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें