🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:32:24 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

आः
āḥ
🟣 आप्टे🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
आः 1 = आस् q. v. --2 N. of Lakṣmī (आ).
आस्, आः ind. An interjection, implying (a) Recollection; आः उपनयतु भवान् भूर्जपत्रं V. 2. (b) Anger; आः कथमद्यापि राक्षसत्रासः U. 1; आः पापे तिष्ठ तिष्ठ Māl. 8. (c) Pain; आः शीतं K. P. 10. (d) Angry [] contradiction (अपाकरण); आः क एष मयि स्थिते Mu. 1; आः वृथामंगलपाठक Ve. 1. (e) Sorrow, regret; विद्यामातरमाः प्रदर्श्य नृपशून् भिक्षामहे निस्त्रपाः Udb.; (आः स्मरणेऽपाकरणे कोपसंतापयोस्तथा Med.).
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0220-1)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
आः, पुं, महेश्वरः । इति पुरुषोत्तमः ॥ पितामहः । वाक्यं । यथा अग्निपुराणे एकाक्षरामिधानं ॥ “अ विष्णुः प्रतिषेधः स्यादाः पितामहवाक्ययोः । सीमायामथाव्ययं आ भवेत् संक्रोधपीडयोः” ॥
आः, [स्] व्य, कोपः । यथा । आः पापदुर्म्मुखः । (“आः किमेतदितिक्रोधादाभाष्य महिषासुरः” । इति मार्कण्डेयपुराणम् । “आः पापे दुर्विनोते महाश्वेते” । इति काद- म्बरी ।) पीडा । यथा आः शीतं । इत्यमरभरतौ । स्मृतिः । स्पर्द्धा । तर्ज्जतं । इति शब्दरत्नावली ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-160-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬