आढकी, स्त्री, शमीधान्यविशेषः । अरहर इति भाषा । तत्पर्य्यायः । तुवरी २ वर्य्या ३ कर वीरभुजा ४ वृत्तवीजा ५ पीतपुष्पा ६ । अस्याः गुणाः । कषायत्वं । मधुरत्वं । कफपित्तनाशि- त्वञ्च । तद्द्विदलगुणाः । ईषद्वातरुचिकारित्वं । गुरुत्वं । ग्राहित्वञ्च । पीता रक्ता सिता त्रिविधेयं । श्वेता दोषदा । लोहिता रुच्या बल्या पित्तता- पादिहन्त्री च । पीता दीपनी पित्तदाहध्वंसिनी च ॥ तद्युषं बल्यं । इति राजनिर्घण्टः ॥ अमर- मते तत्पर्य्यायः । काक्षी २ मृतस्ना ३ तुवरिका ४ मृतालकं ५ सुराष्ट्रजं ६ । भरतमल्लिकमते एतत् षट्कं अरहरस्य । सारसुन्दरीमते तुवरिकाख्य- गन्धद्रव्यस्य । केषाञ्चिन्मते सुगन्धिमृत्तिकायाः ॥ (अस्याः पर्य्यायगुणावाह । “आढकी तुवरी चापि सा प्रोक्ता शणपुष्पिका ॥ आढकी तुवरा रूक्षा मधरा शीतला लघुः । ग्राहिणी वातजननी वर्ण्या पित्तकफास्रजित्” ॥ इति भावप्रकाशः ॥ “मृदुः कषाया च सरक्तपित्तं निहन्ति कासानतिवातला स्यात् । गुल्मज्वरारोचककासछर्द्दि- हृद्रोगदुर्नामहराढकी स्यात्” ॥ इति हारीतः ॥ “आढकी कफपित्तघ्नी वातला,” । इति चरकः ॥ “आढकी कफपित्तघ्नी नातिवातप्रकोपनी” । इति सुश्रुतः ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-169-c) स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।