🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:15:04 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

आप्ति
āpti
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
आप्ति संज्ञा स्त्री॰ [सं॰]
१. प्राप्ति । लाभ ।
२. पूर्णता [को॰] ।
३. पहूँचना [को॰] ।
४. संयोग । संबंध [को॰] ।
५. भविष्य— त्काल [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
आप्ति f. reaching, meeting with, TS.; ŚBr.; BṛĀrUp.
obtaining, gain, acquisition, ŚBr.; R.; MBh. &c.
abundance, fortune, ŚBr.
quotient
binding, connection, L.
sexual intercourse, L.
relation, fitness, aptitude, L.
trustworthiness, Sāṃkhyapr.
(अयस्), f. pl. N. of twelve invocations (VS. ix, 20) the first of which is आपये स्वाहा.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (142,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
आप्तिः f. [आप् क्तिन्] 1 Getting, obtaining, gain, acquisition; मित्र˚, काम˚ &c. --2 Reaching, overtaking, meeting with. --3 Binding, connection, relation. --4 Union; especially with a woman (Med.). --5 Fitness, aptitude, propriety. --6 Completion, fulfilment; कामस्याप्तिं जगतः प्रतिष्ठां Kaṭh. --7 Future time. --pl. N. of 12 sacrificial verses beginning with Āpaye.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0244-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
आप्ति स्त्री आप--क्तिन् । १ संयोगे, २ संप्राप्तौ ३ स्त्रीसंयोगे” मेदि० ४ संबन्धे, ५ लाभे हेम० ६ समाप्तौ “काम- स्याप्तिं जगतः प्रतिष्ठाम्” कठोप० । कामस्याप्तिं समाप्तिम् तत्र हि सर्व्वे परिकामाःसमाप्ताः” भा० ७ सम्पदि च “सैवास्याप्तिर्या सम्पत्” शत० ब्रा० । तत्र संबन्धे “मृत्योराप्तिमतिमुच्यते” शत० ब्रा० । लाभे “सर्वावाप्त्यै सर्व- स्यावरुद्ध्यै” शत० ब्रा० “तपः किलेदं तदवाप्ति- साधनम्” कुमा० “दीक्षां विवेश धर्मात्मा वाजिमेधाप्तयेततः” भा० आश्व० १८ अ० । ८ उत्तरकाले आयतौ च त्रिकाण्ड० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0750,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
आप्तिः, स्त्री, (आप् + क्ति ।) सम्बन्धः । योगः । लाभः । प्राप्तिः । इति हेमचन्द्रः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-178-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें