🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:00:38 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

आबद्ध
ābaddha
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
आबद्ध १ बि॰[सं॰]
१. बँधा हुआ ।
२. कैद ।
आबद्ध २ संज्ञा पुं
१. अलंकार ।
२. द्यूत । जुआ ।
३. दृढ़ या कठोर बंधन [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
आ-बद्ध mfn. tied on, bound
joined
fixed, effected, produced, shown (cf. the comps.)
आ-बद्ध m. affection, L.
आ-बद्ध n. binding fastly, a binding, a yoke, L.
an ornament, cloth, ŚāṅkhGṛ. ii, 1, 25 (L. अस्, m.)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (144,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
आबद्ध p. p. 1 Bound, tied. --2 Fixed; स्यंदनाबद्धदृष्टिषु R. 1. 40. --3 Formed, made; आबद्धमंडला तापसपरिषद् K. 49 sitting in a circle; आबद्धरेखमभितो रविमंजरीभिः Gīt. 11; Bk. 3. 30; Ki. 5. 33. --4 Obtained. --5 Hindered. --द्धं (द्धः also) 1 Binding, joining. --2 A yoke. --3 Ornament. --4 Affection. --Comp. --माल a. forming a wreath, arranged in a row; Me. 9.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0246-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
आबद्ध न० सम्यक् आबद्धम् + वन्ध--भावे क्त । दृढबन्धने । १ आ- धारे क्त । २ प्रेम्णि । कर्मणिक्त । ३ बद्धे ४ आप्ते ५ प्रति- रुद्धे च त्रि० । “पयोधिमाबद्धचलज्जलाबिलम्” माघः “आबद्धभीमभ्रुकुटीकरालम्” भट्टिः । “स्यन्दनाबद्धदृ- ष्टिषु” रघुः । ६ भूषणे च । बा० करणे क्त । ७ योक्त्रे ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0753,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
आबद्धः, पुं, (आङ् + बन्ध + क्तः ।) दृढबन्धनं । प्रेम । अलङ्कारः । इति विश्वमेदिन्यौ ॥ (यथा मेघदूते ९ । “गर्भाधानक्षणपरिचयान्नूनमाबद्धमाला” ॥) योत्त्रं । इति मेदिनी ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-179-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "आबद्ध" आता है (3)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें