🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:06:55 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

आशिस्
āśis
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. आशिस् ईस्, f. asking for, prayer, wish, RV.; AV.; VS.; TS.; ŚBr. &c.
blessing, benediction
wishing for any other, R.; Ragh.; Kum.; Śak. &c.
a particular medicament
(for 2. आशिस् See s.v.)
2. आशिस् f. a serpent's fang
(for 1. आशिस् See आ-√ शास्.)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (157,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
आशिस् f. (˚शीः, ˚शीर्भ्यां &c.) [ आशास्-क्विप्, अत इत्वम्] 1 A blessing, benediction. (It is thus defined: --वात्सल्याद्यत्र मान्येन कनिष्ठस्याभिधीयते । इष्टावधारकं वाक्यमाशीः सा परिकीतिंता ॥). आशिस् is sometimes distinguished from वर, the former being taken to be merely an expression of one's good wishes which may or may not be realized; while a वर is a boon which is more permanent in character and surer of fulfilment; cf. वरः खल्वेषनाशीः Ś. 4; आशिषो गुरुजनवितीर्णा वरतामापद्यंते K. 291; अमोघाः प्रतिगृह्णंतावर्घ्यानुपदमाशिषः R. 1. 44, 11. 6; Ku. 5. 76, 7. 47. --2 Act of bestowing a blessing upon others. --3 A prayer, wish, desire; Ku. 5. 76, Bg. 4. 21, 6. 10. --4 A serpent's fang (cf. आशी). --5 One of the eight chief medicaments (वृद्धि). --Comp. --वादः, --वचनं ( आशीर्वादः &c.) a blessing, benediction, expression of a prayer or wish; आशीर्वचनसंयुक्तां नित्यं यस्मात् प्रकुर्वते S. D. 6; Ms. 2. 33. --विषः (आशीर्विषः) ‘having poison in its fangs,’ a snake.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0264-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
आशिस् स्त्री आ + शास् क्विप् आङ्पूर्वकत्वात् अतैत्त्वम् । १ इष्टार्थाविष्करणे । “यां वै काञ्च यज्ञ ऋत्विज आशि- षमाशासते यजमानस्यैव सा” शत० ब्रा० १, ३, १, २६ । “आशीर्नमस्त्रिया वस्तुनिर्देशोवाऽपि तन्मुखे” सा० द० । “जगच्छरण्यस्य निराशिषः सतः” कुमा० “अमोघाः प्रति- गृह्णन्तावर्घानुपदमाशिषः” रघुः । २ प्रार्थनायाञ्च तस्य कामाः समृध्यन्त्यमोघाहास्याशिषो भवन्ति” छा० उ० । “आशिषः प्रार्थनाः” भा० “वेदीक्तमायुर्मर्त्त्यानामाशिषश्चैव कर्मणाम्” मनुः । आशीश्च “वात्सल्याद्यत्र मान्येन कनिष्ठ- स्याभिधीयते । इष्टावधारकं वाक्यमाशीः सा परिकी- र्त्तिता” इत्येवं लक्षणा प्रार्थना वाक् अत्र कनिष्ठस्येत्युपलक्ष- णम् । “तस्मै जयाशीः ससृजे पुरस्तात् सप्तर्षिभिस्तान् स्मितपूर्व्वमाह” कुमा० सप्तर्षिकृतशिवाशीर्व्वादवर्ण्णनात्
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0836,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें