🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:56:58 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

इंगुद
iṃguda
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
इंगुद संज्ञा पुं॰ [सं॰ इड़गुद] दे॰ इंगुदी ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
इङ्गुद mf(ई). the medicinal tree Terminalia Catappa (in Bengal confounded with Putrañjīva Roxburghii Wall.), MBh.; R.; Suśr.; Śak.; Ragh.
इङ्गुद n. the nut of the tree Terminalia Catappa, MBh.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (164,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
इंगुदः, --दी, इंगुलः N. of a medicinal tree, Terminalia Catappa; (Mar. हिंगणबेट); इंगुदीपादपः सोऽयं U. 1. 2; प्रस्निग्धाः क्वचिदिंगुदीफलभिदः सुच्यंत [] एवोपलाः Ś. 1. 14. --दं The nut of the tree.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0274-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
इङ्गुद पु० इङ्गुः रोगस्तम् द्यति दो--क । १ तापसतरौ “इङ्गुदः कुष्ठभूतादिग्रहब्रणविषक्रमीन् । हन्त्यु- ष्णः श्वित्रशूलघ्नस्तिक्तकः कटुपाकवान्” भाव० प्र० । गौरा० ङीष् इङ्गुदीत्यप्यत्र स्त्री । “ताइङ्गुदीस्नेहकृतप्रदीपम्” रघुः तस्याःफलम् अण् प्लक्षादि० न लुक् । ऐङ्गुदं तत्फले न० । अस्याः पर्य्यायद्वारा लक्षणं दर्श्यते । हिङ्गुपत्रता विष- हारिता वातनाशकता तैलफलत्वम् तीक्ष्णकण्टकता पूति- गन्धिता क्रोष्टुफलत्वम् । २ ज्योतिष्मतीवृक्षे पु० रत्नमा० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0913,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
इङ्गुदः, पुं (इङ्गं द्यति अवखण्डयतीति । इङ्ग + दो + क । अस्य उक् ।) इङ्गुदीवृक्षः । इत्यमर- भरतौ ॥ (“इङ्गुदन्तिक्तमधुरं स्निग्धोष्णं कफवातजित्” । इति चरकः ॥ ० ॥ विशेघोऽन्यश्चेङ्गुदीशब्दे ज्ञेयः ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-204-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें