🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:06:46 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

उत्सन्न
utsanna
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
उत्सन्न वि॰ [सं॰]
१. उच्छिन्न । उखाड़ा हुआ ।
२. बढ़ा हुआ ।
३. पूरा किया हुआ ।
४. ऊपर उठा हुआ [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
उत्-सन्न mfn. raised, elevated (opposed to अव-सन्न), Suśr.
vanished, abolished, decayed, destroyed
in ruins
disused, fallen into disuse, ŚBr.; TBr.; ŚāṅkhŚr.; Hariv.; BhP. &c.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (182,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
उत्सन्न p. p. 1 Decayed. --2 Destroyed, ruined, uprooted, left [] off; उत्सन्नोस्मि K. 164 undone; मकरध्वज इवोत्सन्नविग्रहः K. 54; Bg. 1. 44; ˚निद्रा K. 171; उत्सन्नो युधिष्ठिरः Ve. 2 extirpated. --3 Curseed, wretched; K. 198. --4 Fallen into disuse, extinct (as a book). --5 Finished, completed. --6 Risen, increased (opp. अवसन्न). --7 Accomplished easily (Ved.).
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0299-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
उत्सन्न त्रि० उद्--सद--क्त । १ उच्छिन्ने समूलमुच्छिन्ने २ नष्टे च “मकरध्वजैवोत्सन्नविग्रहः” काद० ३ अल्पायाससाध्ये च “उत्सन्नयज्ञ इव वा एष यच्चातुर्मास्यानि” शत० ब्रा० २, ५, २, ४८, दर्शपौर्ण्णमासवच्चातुर्मास्यानामनुष्ठानबाहुल्या- भावादुसन्नयज्ञत्वम्” भा० तेन हरति उत्सङ्गा० ठञ् । औत्सन्निक तेन हारके त्रि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1129,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬