🕉️ 19 November 2026, Thursday · 12:54:41 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

उपगम
upagama
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
उपगम संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. पास जाना ।
२. परिचय । ज्ञान ।
३. प्राप्ति ।
४. संभोग ।
५. साथ । समागम ।
६. अनुभूति ।
७. बचन । वादा ।
८. स्वीकृति ।
९. संपन्न करना [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
उप-गम m. approach, coming to, approximation, R.; Megh.; Ragh.; Sarvad. &c.
entering (into any state or condition), obtaining, acquiring, having, Śak. 14 c
approaching respectfully, veneration, BhP.
coming near to, perceiving Comm. on Daśar.
acquaintance, society
intercourse (as of the sexes), L.
undergoing, suffering, feeling, L.
agreement, promise, L.
a particular number (Buddh.)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (196,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
उपगमः, --मनं 1 Going to, drawing towards, approach; सीमंते च त्वदुपगमजं यत्र नीपं वधूनां Me. 65 your advent; व्यावर्ततान्योपगमात्कुमारी R. 6. 69, 9. 50. --2 Knowledge, acquaintance. --3 Attainment, acquiring; विश्वासोपगमादभिन्नगतयः Ś. 1. 14. --4 Intercourse (as of the sexes). --5 Society, company; न पुनरधमानामुपगमः H. 1. 136. --6 Undergoing, suffering, feeling. --7 Acceptance, receipt. --8 An agreement, promise. --9 A particular high number.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0317-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
उपगम पु० उप + गम--भावे घञ् अवृद्धिः । १ समीपगमने, २ अङ्गीकारे ३ ज्ञाने, च “सीमन्ते च त्वदुपगमजं यत्र नीपं वधूनाम्” मेघ० । “व्यावर्त्ततान्योपगमात् कुमारी” मृग- वनोपगमक्षमवेशभृत्” । भावे ल्युट् । उपगमन [] मप्यत्र । “यथा कर्म्म शुभं कृत्वा स्वर्गोपगमनं ध्रुवम्” भा० आ० १०३ अ० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1202-a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
उपगमः, पुं, (उप + गम् + अप् ।) अङ्गीकारः । निकटगमनम् । इति मेदिनी ॥ (यथा रघौ ६ । ६९ । “तं प्राप्य सर्व्वावयवानवद्यं व्यावर्त्ततान्योपगमात् कुमारी” ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-251-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें