🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:01:24 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

एधतु
edhatu
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. एधतु m. f. (for 2. See p. 232, col. 1), उस् prosperity, happiness, RV. viii, 86, 3; AV.; ŚBr. &c.
एधतु (उस्), m. man, Uṇ. i, 79
एधतु mfn. increased, grown, L.
2. एधतु (for. 1. See p. 231, col. 3) m. fire, L.;
एधतु [cf. Lat. aestus.]
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (231,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
एधतु a. Increased, grown. --तुः 1 A man. --2 Fire. --3 Prosperity, happiness (Ved.).
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0356-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
एधतु पु० एध--कर्त्तरि चतु । १ पुरुषे उज्व० । २ अग्नौ मे० ३ वृद्धियुक्ते त्रि० शब्दर० भावे चतु । ४ वृद्धौ स्त्री । “युवं हिष्मा पुरुभुजेममेधतुम्” ऋ० ८, ८६, ३, “एधतुं धनादि- वृद्धिम्” भा० “ते हैतामेधतुमेधाञ्चक्रिरे” शत० ब्रा० ६, २, ३, “एतामेधतुमृद्धिम्” भा०
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1536,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
एधतुः, त्रि, (एध् वृद्धौ “एधिवह्योश्चतुः” १ । ७९ उणादिसूत्रेण चतुः ।) वर्द्धितम् । वृद्धियुक्तम् । इति शब्दरत्नावली ॥
एधतुः, पुं, (एध + “एधिवह्योश्चतुः” । १ । ७९ । उणादिः चतुः ।) पुरुषः । अग्निः । इति मेदिनी ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-298-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें